مطلع انوار ج5
فلسفه و عرفان، هیئت و نجوم، ادبیات
جلد پنجم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و مقالات مؤلّف در موضوعِ «فلسفه و عرفان»، «هیئت و نجوم» و «ادبیات» می‌باشد که با بیان برخی حقایق بدیع و کشفِ مباحث دقیق خصوصاً مباحث فلسفی و عرفانی، چراغی راهگشا برای اهل علم و فضل، و متخصصینِ علوم نامبرده خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد: • مباحث فلسفی و عرفانی شاملِ:«رساله حکماء اسلام»؛ تحقیقی مختصر در دفاع از حکمت و فلسفه و ذکر علماء و فقهایِ مایل به فلسفه؛ همچنین «رساله‌ای در حقیقت فناء فی الله» که مزیّن به تعلیقات نفیسِ مرحوم معلّق بوده و از شاهکارهای مباحث فلسفی این دو بزرگوار است؛ و دیگر مباحث متنوعِ فلسفی و عرفانی. • مباحث هئیت و نجوم و علوم غریبه؛ مشتمل بر یادداشتهایی در تاریخ علمِ هئیت و نجوم و برخی جزئیات آن. • مباحث ادبیات عرب؛ مشتمل بر نکاتی در امور ادبی؛ صرف، نحو، لغت و بلاغت، و ذکر برخی ضرب‌المثل‌ها و اغلاط مشهوره.
مطلع انوار ج5
195ب: منهاج البراعة
کلام افلاطون: إنّ شاهقَ المعرفة أشمخُ مِن أن یَطیر إلیه کلُّ طائرٍ
در جلد ١٩ از شرح نهج البلاغۀ خوئی، در رساله لقاء الله آقای حسن‌زاده آملی، در صفحه ١٩١، فرماید:
«قال أفلاطون الإلهیّ: ”إنّ شاهقَ المعرفة أشمخُ مِن أن یَطیر إلیه کلُّ طائرٍ، و سُرادِقَ البصیرة أحجبُ مِن أن یحوم حولَه کلُّ سائرٍ.“1 (الفصلُ الرابعُ مِن شرح
- ـ [ترجمه و توضیح عبارات فوق در نرم‌افزار کیمیای سعادت، بخش «متن سخنرانی‌های علاّمه طهرانی»، ذیل جلسه ششم از تفسیر آیه: ﴿ٱللَهُ نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ﴾، ص ٤٩١، این‌گونه آمده است:
«شاخه معرفت خدا خیلی بالاست؛ بالاتر است از آنکه هر پرنده‌ای که بخواهد، بتواند طیران کند به سوی آن شاخه. این‌طور نیست؛ به سوی آن شاخه‌های بلند هر پرنده‌ای نمی‌تواند حرکت کند! (مگس می‌تواند برود بالای چنار بنشیند؟ می‌تواند؟! نه، جای این در یک محدوده خاصّی است از روی زمین. گنجشک تا یک قدری می‌تواند، کبوتر تا یک قدری می‌تواند؛ باز و عقاب یک جاهای دیگر می‌روند.) شاخه معرفت بالاتر است از آنکه هر پرنده‌ای که بخواهد، بتواند خود را به آن شاخه نزدیک کند.
و سراپرده بصیرت و بینائی به معارف إلهی، محجوب‌تر و مخفی‌تر است از اینکه هر سیر کننده‌ای بخواهد اطراف آن چادر بگردد و از خصوصیّات آن اطّلاع پیدا کند؛ نه! مخفی است؛ هر سائری نمی‌تواند خودش را به آنجا برساند.» (محقّق)]
- ـ [ترجمه و توضیح عبارات فوق در نرم‌افزار کیمیای سعادت، بخش «متن سخنرانی‌های علاّمه طهرانی»، ذیل جلسه ششم از تفسیر آیه: ﴿ٱللَهُ نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ﴾، ص ٤٩١، این‌گونه آمده است: