مطلع انوار ج8
کلام (مبدأ و معاد، مَساوی)
جلد هشتم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در «مباحث کلامی» اعم از «مبدأ و معاد، مَساوِی» می‌باشد که گردآوریِ چنین مباحثی همراه با ذکر اسناد و مدارک، راه تتبّع در این موضوعات را برای اهل تحقیق، هموارتر نموده است. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول:مبدأ؛ یادداشتهایی متنوع در مورد توحید پروردگار؛ شامل آیات و روایاتی پیرامون لقاء الله و اسماء الهی و رویت پروردگار و معرفت او و عبودیت حقیقی و همچنین مطالبی متنوع از کتب مختلفِ علمای اسلام. • بخش دوم: معاد و علائم آخرالزمان؛ آیات و روایاتی متنوع در مورد معاد و جهان آخرت، مرگ و قبض روح، قیامت، عینیت جهنم با عمل انسان، همچنین علائم آخرالزمان؛ از قبیل دنیا پرستی مردم آخر الزمان. • بخش سوم؛ مَساوِی؛ مشتمل بر مطالبی متنوّع در نقد اهل سنت و جماعت، و همچنین مَطاعِن خلفای ثلاث و بنی عباس و بنی امیه، نقدِ علما و فقها و همچنین تحلیلِ فِرَق و مذاهبِ اهل سنت و یادداشتهایی پیرامون منع کتاب حدیث، و در نهایت بحثی مفصل پیرامون تقیه.
مطلع انوار ج8
42علیه ـ بقوله: إذا کانت العلّةُ الأُولی متّصلةً بنا مفیضةً [لفیضه] علینا و کنّا غیرَ متّصلین به إلّا مِن جهتِه، فقد یُمکن فینا ملاحظتُه علی قَدرِ ما یُمکن للمُفاض علیه أن یُلاحِظ المفیضَ، فیجب أن لا یُنسَب قَدرُ إحاطتِه بنا إلی قَدرِ ملاحظتِنا له؛ لأنّها أغزرُ و أوفرُ و أشدُّ استغراقًا.1
و در صفحه 198 فرماید: و ما أجاد قول المحقّقِ العارف أفضلِ الدّین الکاشی فی المقام:
گفتم همه ملک حسن سرمایۀ توست *** خورشید فلک چو ذرّه در سایۀ توست *** گفتا غلطی ز ما نشان نتوان یافتاز ما تو هر آنچه دیده‌ای پایۀ توست2و3 آیات دالّه بر حصر حیات و علم و قدرت و عزّت در خدا
1. ﴿هُوَ ٱلۡحَيُّ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ﴾ (سوره غافر (40) قسمتی از آیه 65): قال فی المیزان، مجلّد 2، صفحة 347: فالأوفقُ فی قوله تعالی: ﴿ٱللَهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُ﴾ الآیة (سوره البقرة (2) قسمتی از آیه 255) و کذا فی قوله تعالی: ﴿الٓمٓ * ٱللَهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُ﴾ (سوره آل عمران (3) آیه 1 و 2) أن یکون لفظُ الحیّ خبرًا بعدَ خبرٍ، فیُفید الحصرَ؛ لأنّ التقدیر: «اللهُ الحیُّ» فالآیة تفید أنّ الحیاةَ لِله محضًا إلّا ما أفاضَه لغیرِه.4
- ـ منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی) ج 19، ص 199؛ الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، طبع سنگی، ج 1، ص 26؛ و طبع حروفی، ج 1، ص 114.
- ـ دیوان اشعار بابا افضل، قسمت رباعی‌ها.
- ـ جنگ 6، ص 114.
- ـ المیزان فی تفسیر القرآن، ج 2، ص 330.