مطلع انوار ج8
کلام (مبدأ و معاد، مَساوی)
جلد هشتم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در «مباحث کلامی» اعم از «مبدأ و معاد، مَساوِی» می‌باشد که گردآوریِ چنین مباحثی همراه با ذکر اسناد و مدارک، راه تتبّع در این موضوعات را برای اهل تحقیق، هموارتر نموده است. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول:مبدأ؛ یادداشتهایی متنوع در مورد توحید پروردگار؛ شامل آیات و روایاتی پیرامون لقاء الله و اسماء الهی و رویت پروردگار و معرفت او و عبودیت حقیقی و همچنین مطالبی متنوع از کتب مختلفِ علمای اسلام. • بخش دوم: معاد و علائم آخرالزمان؛ آیات و روایاتی متنوع در مورد معاد و جهان آخرت، مرگ و قبض روح، قیامت، عینیت جهنم با عمل انسان، همچنین علائم آخرالزمان؛ از قبیل دنیا پرستی مردم آخر الزمان. • بخش سوم؛ مَساوِی؛ مشتمل بر مطالبی متنوّع در نقد اهل سنت و جماعت، و همچنین مَطاعِن خلفای ثلاث و بنی عباس و بنی امیه، نقدِ علما و فقها و همچنین تحلیلِ فِرَق و مذاهبِ اهل سنت و یادداشتهایی پیرامون منع کتاب حدیث، و در نهایت بحثی مفصل پیرامون تقیه.
مطلع انوار ج8
65(اسفار سنگی، جلد 1، صفحه 26؛ طبع سربی، جلد 1، صفحه 117)1
[روایت امام صادق علیه السّلام درباره تعداد حَمَله عرش]
نکتة دقیقة: در آیه قرآن وارد است: ﴿وَيَحۡمِلُ عَرۡشَ رَبِّكَ فَوۡقَهُمۡ يَوۡمَئِذٖ ثَمَٰنِيَةٞ﴾2 در اخباری چند وارد است که حاملین عرش خدا قبل از قیامت چهار نفر از ملائکه هستند و در روز قیامت خدا به آنها چهار ملک دیگر اضافه می‌کند. در بحارالأنوار، جلد 7، آخر صفحه 130 می‌فرماید:
«الخصال: ابن الولید عن الصفّار مرسلًا قال: قال الصّادق علیه السّلام: ”إِنّ حَمَلَةَ العرش أحدُهم علی صورةِ ابن آدم یَسترزقُ اللهَ لوُلْدِ آدمَ، و الثّانی علی صورةِ الدّیک یَسترزقُ اللهَ للطَّیرِ، و الثّالثُ علی صورةِ الأسد یَسترزقُ اللهَ للسِّباعِ، و الرّابعُ علی صورةِ الثَّورِ یَسترزقُ اللهَ للبَهائِم، و نَکَسَ الثَّورُ رأسَه مُذْ عَبَدَ بنوإسرائیل العِجلَ. فإذا کان یومُ القیامَةِ صاروا ثمانیةً“.»
أقول: المرادُ من العرش هو جمیعُ العوالم الّتی خَلَقَها اللهُ تبارک و تعالی، و المرادُ من الحَمْل هو تدبیرُ هذه العوالم، فعلیٰهذا تُشبِه هذه الروایةُ بما التَزَم به بعضُ
- ـ جنگ 6، ص 110.
- ـ سوره الحاقّة (69) قسمتی از آیه 17.