
مطلع انوار ج10
مباحث تاریخی، سیاسی ـ اجتماعی
جلد دهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعات «تاریخ سیاسی ـ اجتماعی اسلام» و «ابحاث سیاسی ـ اجتماعی» میباشد که گردآوری چنین مجموعهای جهت آشنایی با ابحاث سیاسی ـ اجتماعی اسلام برای متخصصین و علاقمندان مزید فایده خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول در موضوع «ابحاث تاریخی» شامل مباحثی از «حکومتها و نهضتها» اعم از حق و باطل (از قبیل حکومت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و خلفای ثلاثه) و نشو و نما، کیفیت رویکار آمدن و چگونگی مواجۀ آنها با جامعۀ اسلامی، میباشد. همچنین از موضوع «تشیّع و کیفیتِ گسترش آن در بلاد» و «اماکن خاص و زیارتگاهها» مطالبی نقل شده است. • بخش دوم در موضوع «ابحاث سیاسی ـ اجتماعی» به نقل مطالبی در مباحثی چون «رهبری و تشکیل حکومت اسلامی» و «جنایات و خیانتهای استعمار» پرداخته شده است. • همچنین در این بخش عین متن نامۀ ارسالیِ علامه طهرانی به رهبر کبیر انقلاب (ره) آمده است که در موضوع پیشنویس قانون اساسی بوده و حاوی نکاتی بدیع و ظرائفی دقیق در خصوص تدوین و اصلاح قانون اساسی میباشد.
مطلع انوار ج10
184و یوقفهم علی ما تبیّن له مِن صلاح الکور و سدِّ الثُغور؛ و لیلةٌ للعلماء و الفقهاء، یذاکرهم العلمَ و یدارسهم الفقهَ، و کان مِن أعلمهم؛ و لیلةٌ للقرّاء و العبّاد، یتصفّح وجوهَهم و یتّعظ برؤیتهم و یستمع لِمواعظهم و یرقِّق قلبَه بکلامهم؛ و لیلةٌ لنسائه و أهلِه و لذّاته، یتلذّذ بدنیاه و یأنس بنسائه؛ و لیلةٌ یخلو فیها بنفسه، لا یعلم أحدٌ قرب أو بعد ما یصنع، و لا یشکّ أحدٌ أنّه یخلو فیها بربّه، یسأله خلاصَ نفسه و فکاکَ رِقّه.»1
[مکالمۀ هارونالرّشید با وزیرش عمرو بن مسعده]
صفحة 192: «[قال وزیره عمرُو بن مسعدة: ”...] و یقول:2
فلو أنّ للشُّکْر شخصًا یُریٰ *** إذا ما تأمّله النّاظِرُ لَمثَّلتُه لک حتّی تراهُ *** فتَعلَمَ أنّی امرؤٌ شاکرُ“ [قال عمرُو بن مسعدة: قال لی هارون]: ”ویحک! لمّا أبطأتَ، حلفتُ بالمشی إلی الکعبة أن ینالک منّی یومُ سوءٍ. و لا والله ما هذا جزاءَک لدیّ؛ فما الرّأیُ؟“ فقلتُ: ”یا أمیرالمؤمنین، أنت أعلی عینًا. و أولی مِن برّ یمینه.“
”فقال: والله ما أُرید ذلک.“ قلت: ”فلْیُکفِّر أمیرُالمؤمنین عن یمینه، فإنّ النبیّ علیه الصّلاة و السّلام قال: مَن حَلَفَ علی یمینٍ فرأیٰ خیرًا منها، فلیُکفِّر و لْیَأتِ الّذی هو خیرٌ.“»3
تمجید ابنقتیبه از هارون و مأمون و بلاغت و فصاحتشان
صفحة 199: «قال عمرو بن بحر الجاحظ: حدّثنی سهلُ بن هارون، قال:
- . همان، ص 155.
- . شعر مرد بافندهای است که عمرو بن مسعده در وقت ملاقاتش با هارون نقل میکند. (محقّق)
- . الإمامة و السیاسة، ج 2، ص 161.
