
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
43قال أبوبکر الباقلانیّ (338 ـ 403 ﻫ . ق) بعد أن عرَّف الصّحابی لغةً:
وکذلک یقال: ”صحبتُ فلانًا حولًا أو دهرًا و سَنَة و شَهْرًا و یومًا و ساعةً“ و ذلک یوجب فی حکم اللّغة إجراءَ هذا علی من صحِب النّبیّ صلّی الله علیه [و آله] و سلّم، و لو ساعةً من نهارٍ؛ هذا هو الأصل فی اشتقاق الإسم.
و معهذا فقد تقرّر للأُمّة1 عُرفٌ فی أنّهم لا یستعملون هذه التّسمیة إلّا فی من کثُرت صحبتُه و اتّصل لقاؤُه، و لا یُجرون ذلک علی من لقِی المرء ساعةً و مشی معه خُطًا، سمع منه حدیثًا؛ فوجب لذلک ألّا یجری هذا الاسم فی عرف الاستعمال إلّا علی من هذه حالُه.2
و معهذا، فإنّ خبر الثِّقة الأمین عنه مقبولٌ و معمولٌ به و إن لم تطل صحبتُه و لا سمع منه إلّا حدیثًا واحدًا. فقول أنس ـ رضی الله عنه ـ لا یخالف عرف الأُمّة، و ممّا لا شکَّ فیه أنّ الصّحابة علی درجات بحسب تقدُّمهم و بلائهم فی الإسلام.»
اختلف المؤلّفون فی تصنیف الصّحابة إلی طبقاتٍ
[السنّة قبل التّدوین] صفحة 391:
«و اختلف المؤلِّفون فی تصنیف الصَّحابة إلی طبقات؛ فجعلهم ابنُسعد خمسَ طبقات، و جعلهم الحاکم اثنتی عشرة طبقة، و زاد بعضهم أکثر من ذلک.3
- . فی الکفایة، ص 51: «للأئمّة»؛ فی فتح المغیث: «للأُمّة».
- . الکفایة، ص 51؛ فتح المغیث، ج 4، ص 31.
- . انظر الباعث الحثیث، ص 207؛ فتح المغیث، ج 4، ص 40 و 41؛ تدریب الرّاوی، ص 407.
