مطلع انوار ج13

علم بدون عمل، علم نیست

 بلکه می‌توان گفت: علم بدون عمل، علم نیست. چون علم روشنایی و راهنمای عقل است؛ چگونه می‌توان گفت که شخصی در روشنی قرارگیرد و درعین‌حال کورکورانه در چاه افتد؟!

 آری، اشخاصی که علم می‌آموزند، روشنی ایجاد کرده‌اند، ولی روشنی با آنها ملازم نشده و دور از آنها قرار دارد. آنها اطّلاع به علم و روشنی دارند مانند کسانی که در روز روشن در برابر آفتاب ایستاده، ولی پرده به روی دیدۀ آنهاست. اگر علم در کسی حقیقتاً حاصل شد، تخلّف او از عمل غیر معقول است.

سه روایت در وجوب تلازم علم با عمل

 لذا در تفسیر آیۀ ﴿إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَـٰٓؤُاْ﴾ وارد شده:

 عَن الصّادِقِ علیه السّلامُ: «یَعنی بِالعُلَماءِ مَن صَدَّقَ فِعلُهُ قَولَهُ، و مَن لَم یُصَدِّق فِعلُهُ قَولَهُ فَلَیسَ بِعالِمٍ.»¹

 عَن أبی‌عبدالله علیه السّلامُ، قالَ: «العِلمُ مَقرُونٌ إلَی العَمَلِ؛ فَمَن عَلِمَ عَمِلَ و مَن عَمِلَ عَلِمَ.»²

 فی نهج البلاغة: «العِلمُ مَقرُونٌ بِالعَمَلِ؛ فَمَن عَلِمَ عَمِلَ. و العِلمُ یَهتِفُ بِالعَمَلِ