
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
167آخر ای احمق، تو اصلاً فهم لذت و حلاوتی را که این بزرگ با این اذکار میچشد نداری که بخواهی بهدنبالش بروی! لذت تو در دوبههمزدن، تهمت زدن، اختلاف انداختن و نسبت به کسی که میخواهد سرش به راه و کار خودش باشد متعرّض شدن و تیشه به ریشۀ اسلام زدن است.
استیحاش علاّمه طباطبایی از ارتباط با علمای ظاهر
به علاّمۀ طباطبایی اعتراض میکردند که چرا وقتی ایشان برای درس بیرون میآید سرش را پایین میاندازد و به کسی نگاه نمیکند؛1 علاّمه همین مسائل را از امثال شما میبیند که دیگر به شما اعتناء نمیکند و با شما ارتباط برقرار نمیسازد.
ما باید به خداوند التماس کنیم و از او بخواهیم که وقتی قرار است روزگار انسان به مسائلی بگذرد، آن مسائل را مقرِّب خودش قرار دهد. زمان میآید و میگذرد؛ اگر انسان این شبانهروز را به غیبت بگذراند، میگذرد، و اگر هم به ذکر خدا و مسائلی مقرِّب و در راستای انجام تکلیف است، بگذراند، باز هم میگذرد.
بیستوچهار ساعت ما همان بیستوچهار ساعتی است که بر زید میگذرد؛ هیچ فرقی بین آن دو نیست و به اندازۀ یک ثانیه هم به یکی کمتر از بقیه نمیدهند. آنوقت باید بعد از یک شبانهروز نگاه کرد که در پروندۀ ما چه گناهانی نوشته شده و در پروندۀ جناب زید چه مطالب و مسائلی ثبت شده است؛ درحالیکه امروز گذشته و دیگر پروندهاش بسته شده و پروندۀ فردا نیز مربوط به بعد است.
توأم بودن اذکار و عبادیّات با اشتغالات روزمره، شرط اول سلوک
بنابراین، شرط اول سلوک این است که انسان ذکر و فکر و تهجّد و عبادت را همراه با اشتغالش در این دنیا قرار دهد.
گاهی افرادی مراجعه میکنند و میگویند: «ما اشتغالی داریم که مانع میشود قرآن بخوانیم؛ و یا باید چه کنیم تا بتوانیم برای صبح بلند شویم؟» این مسائل ساده و عادی پرسیدن ندارد؛ فرضاً انسان باید شب غذای سبک بخورد و زودتر بخوابد تا بتواند بیدار شود.
- آیین رستگاری، ص ١٦١.
