عنوان بصری ج۲

درمان گشتن؛ کسی‌ که چنین حالتی پیدا کرد دیگر نمی‌گوید: «حالا ببینم قضیه چگونه خواهد شد»؛ بلکه چنین فردی خود را به هر وضعیتی می‌اندازد تا به آن نتیجۀ مطلوب برسد.

تحوّل دیدگاه و عملکرد آدمی، در صورت یقین به نزدیکی مرگ

 گاهی برای بعضی‌ها الهاماتی پیدا می‌شود که مثلاً یک هفتۀ دیگر از دنیا می‌روند؛ یک‌مرتبه تغییر و تحوّلی در آنها به‌وجود می‌آید: قرض‌هایشان را می‌پردازند، از مردم کناره‌گیری می‌کنند، عبادت و تهجّد می‌کنند، نماز شب می‌خوانند؛ این افراد چون فهمیده‌اند مسئله جدی است، تازه در وجود آنها درد پیدا شده است.

 گاهی ممکن است فردی تا پنجاه‌سالگی به هر کاری که دلش بخواهد دست بزند، اما همین‌که به اعدام محکوم می‌شود، تازه به یاد اشتباهاتش می‌افتد و برای اعتذار و کسب حلالیت از جرم و جنایت خود به این‌طرف و آن‌طرف نامه بفرستد که مرا ببخشید و خدا را مدّنظر داشته باشید! این فرد واقعاً درصدد تدارک است و دروغ هم نمی‌گوید؛ چون وقتی‌ به اعدام محکوم می‌شود یک‌مرتبه ضمیر ناخودآگاه او جلوه می‌کند و حساسیت و ظرافت و حقانیت مسئله برایش ظاهر می‌گردد.

 چرا در تمام این مدت حالا دست به این کار می‌زند؟ دلیلش این است که تا‌به‌حال بر روی حقیقت پرده افتاده بود و لذا باور نمی‌کرد؛ اما الآن حجاب کنار رفته و می‌بیند کار تمام است. فردی که آن واقعیت یک‌مرتبه برای او ملموس و محسوس می‌شود اگر از بدترین خلایق هم باشد، شروع می‌کند به حلالیت‌ طلبیدن، نامه‌ نوشتن و عذرخواهی‌ کردن، آن حقیقت الآن برای او پیدا شده است؛ اما اگر بگویند: «پروندۀ شما با پروندۀ شخص دیگری عوض شده است و شما فقط شش ماه در حبس هستید و آزاد می‌شوید»، همان نامه‌هایی را که نوشته است، پنهان می‌کند و حال او تغییر می‌کند!

حکایتی از حکیم سنایی، پیرامون بی‌وفایی دنیا و اهل آن

 حکیم سنایی حکایت می‌کند که دختری به اسم مِهسَتی مریض شده بود و مادرش خیلی قربان‌صدقۀ او می‌رفت و می‌گفت: «خدا مرا فدای تو کند و پیش‌مرگت شوم.» یک شب گاوشان از طویله بیرون آمد و به سمت خانۀ آنها