
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
179شخصی دو روز غذا نخورد از دور در صورتش پیداست ـ از فاصلۀ دور از صورت افراد متوجه میشود که آیا این فرد شب و بینالطّلوعین را به عبادت و بیداری گذرانده است یا خیر!
نیاز روح انسانی به ذکر، قانون ثابت عالم تکوین
این مسئله بدینجهت است که ما برای استفاده از غذای مادی و معنوی، خواسته یا ناخواسته محکوم به قوانین عالم تکوین هستیم و نمیتوانیم خود را از تحت این نظام بیرون آوریم؛ مثلاً فردی که چاقوی تیزی را در شکم خود فرو ببرد, آن چاقو فرو خواهد رفت و دیگر فرقی نمیکند چه کسی این کار را انجام میدهد. همانطور که نظام این عالم چنین اقتضایی دارد و این مطلب از اَبدهِ بدیهیاتی است که بههیچوجه در آن شکی نیست، نظام تربیتی انسان نیز بهنحوی است که باید با مراقبه طی شود و چنانچه شخص مراقبه نداشته باشد فایدهای نخواهد برد.
فردی که تحصیلِ علوم میکند، باید وقت فارغی برای مطالعه داشته باشد و دیگر نمیتواند مهمان به منزل بیاورد، چراکه از تحصیل باز میماند و در امتحان مردود میشود. هرکس این راه را رفته, موفق میشود و هرکه نرفته, خاسر است و دستش از حقایق خالی است.
وقتیکه ما در قم درس میخواندیم، افرادی بودند که تمام اوقات خود را به پرداختن به مسائل سیاسی، روزنامه خریدن، دائماً صحبت کردن، جلسه گرفتن، تعطیل کردن دروس، راهپیمایی و امثالذلک میگذراندند؛ اما چون ما بهطورکلی کنار بودیم و اصلاً طلبهای جرئت نمیکرد به حجرۀ ما بیاید و معارضه یا موافقت کلیای با آنها نداشتیم، از این نقطهنظر با ما سرِ آشتی نداشتند. درس خواندن و تمرکز در دروس با رفتوآمد مهمان و معاشرت و تفریح و گردش نمیسازد و جزء موانع تحصیل علم بر سر راه طلبه و دانشجوست؛ بنده میدیدم این یک ساعت فراغت که به رفتوآمد مهمان و گفتگوی با او میگذرد، گذشته است و دیگر برنمیگردد.
حکایت مرحوم آیةالله بروجردی در لزوم اهتمام به وقت
شخصی داستانی را از مرحوم آقای بروجردی برای پدرمان نقل میکرد که من هم گوش میدادم؛ ایشان میگفت:
