
عنوان بصری ج۲
جلد دوم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد دوم از این مجموعه، در موضوع «حقیقت وِرد و ذکر» و تبیینِ «ملاک ذکر حقیقی» و «رابطه ذکر با توحید» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • نیازمندی روح به ذکرْ همانندِ احتیاج جسم به تغذیه • قلب مؤمن تنها جایگاه تجلیّات ذاتیّ خداوند • تأثیر ذکر در جلای قلب و قطع تعلّق از دنیا • ذکر یعنی توجّه به جنبۀ ربطی موجودات • اختراعات اخیره، برای اهل عرفان است! • افتخار مولانا و حافظ به خاکساری ائمه علیهمالسلام • ضرورت ذکر در عین اشتغال به امور دنیوی • لزوم فراهمسازی شرایط کمالی انسان، در حکومت اسلام، جهت ایجاد آرامش فکری • انتساب قوای الهی به خود، بزرگترین خطر سالک • احساس بینیازی معنوی، بزرگترین مرض روحی • کاریزما، بزرگترین آفت در سیر و سلوک • تأثیر بیداری بینالطلوعین در قوای فکری انسان • ضرورت ذکر در انکشاف حقایق توحیدی • دیدگاه توحیدی و پدرانۀ رسولخدا نسبت به کفّار • لزوم توجه به اسمای حُسنای الهی در هنگام ذکر • به کارگیری اسماء و صفات الهی در زندگی روزمره • ضرورت استمرار اذکار و تمرینِ پیادهسازی آن در زندگی
عنوان بصری ج۲
198پیاده کنیم؛ این معنای سلوک است. سلوک عبارت است از اینکه انسان در مقام تربیت و تهذیب نفس همانگونه باشد که نظام احسن خلقت بر آن اساس پیریزی شده است.
اینکه بارها عرض شد: تشریع و نظام تربیتی عرفانی با نظام تکوین دقیقاً انطباق دارد بهاینجهت است که امکان ندارد در نظام تکوین مسئلهای محقّق باشد و در نظام تربیتی برخلاف آن به انسان امر شود.
حکایت پزشک زن یهودی در انطباق نظام تربیتی با نظام تکوینی
یکی از دوستان اخیراً برای بنده حکایتی را نقل میکرد؛ ایشان میگفت:
در دوران اقامت ما در امریکا، عیال من به یک پزشک زن یهودی مراجعه میکرد. این خانم چند روز از هر ماه را به اینطرف و آنطرف میرفت و بیماران را مجّاناً مداوا میکرد و حتی گاهی با هزینۀ شخصی خود به خارج از امریکا میرفت و به مردم سایر کشورها رسیدگی مینمود؛ او این روش را جزء برنامۀ زندگی خود بهحساب آورده بود و خصوصیات اخلاقی بسیار خوبی داشت.
بنده در جواب این سؤال که این زن با این کیفیت چه جایگاهی در نظام تشریع دارد، به ایشان عرض کردم:
این مسئله بسیار دقیق و قابل توجه است؛ معیارها در آن عالم با معیارهای ما در این عالم قابل سنجش نیست. اگر او این کارها را بهجهت قضایای سیاسی و استعمار و تبشیر و تبلیغ و امثالذلک انجام دهد، پشیزی ارزش ندارد؛ اما اگر این کارها را بهعنوان یک دستورالعمل اخلاقی و تحصیل رضای الهی انجام دهد، ممکن است در روز قیامت همین پزشک یهودی در صف شیعیان امیرالمؤمنین علیه السّلام بایستد و بندۀ طلبۀ مدّعیِ پیروی از امیرالمؤمنین در صف یهودیها قرار بگیرم؛ زیرا فقط کسی که عمل کند، پیرو علی است.
امیرالمؤمنین علیه السّلام مجسمۀ نازلۀ اسماء حسنای الهی
مقصود امیرالمؤمنین علیه السّلام که خود مجسمۀ نازلۀ اسماء حسنای الهی است، این است که آن اسماء را در عالم محقّق کند؛ حال اگر ما اسماً بگوییم پیرو
