در کتاب «اربعین در فرهنگ شیعه» اثر گرانسنگ حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس سره، با استفاده از منابع تاريخى و روايى و تمسّك به سيره حضرات معصومين عليهمالسّلام، به اثبات رسیده است که اربعین از مختصّات حضرت سیدالشهداء علیه السلام بوده و علیرغم تأکیداتِ بسیار بر اقامۀ مجالس ذکر، هیچ اثری از اقامۀ مجلس اربعین براى ساير معصومین علیهم السلام در طول تاریخ به چشم نمىخورد. از اینرو اربعين گرفتن براى اموات به هر صورت، مورد امضایِ شارع نبوده و بدعت و محرّم است. اهمّ مطالب مندرجه در این اثر: • حقیقت معنای «شعار» در مکتب تشیع • ولایت و امامت، محور اصلی در مکتب تشیع • تعدّی از حدود ولایت، منافی با تعبّد و منجر به بدعت است. • قیام سیدالشهداء علیه السلام حیاتیترین شاخص حق و باطل • ارزش تاریخ عاشورا به حضور یک امام معصوم است؛ نه یک فرد عادی • غلط بودن مراسم «هفتم» و «چهلم» و «سال» برای اموات، بر اساس مبانی شریعت • زیارت اربعین، علامتِ ایمان و شعارِ شیعه
اربعین در فرهنگ شیعه
36بسیاری از موارد، که به بعضی از آنها اشاره میشود: در بسیاری از روایات وارد است که:
مَن قَرَأ الحَمدَ أربعینَ مَرَّةً فی الماءِ ثُمّ یَصُبُّ علی المحمومِ، یَشفیه اللهُ؛1 «کسی که چهل بار سورۀ حمد را بر آبی بخواند سپس آن را بر مریض تبداری بپاشد، شفا خواهد یافت.»
امام صادق علیه السّلام: «شهادت چهل مؤمن بر جنازۀ مسلمانی موجب غفران اوست!»
و یا چنانچه در خصال با اِسناد متّصل خود از عبدالله بن مسکان، از حضرت صادق علیه السّلام روایت میکند که فرمود:
إذا ماتَ المؤمنُ فحَضَر جِنازتَه أربعونَ رَجُلًا مِن المؤمنین فقالوا: اللهمَّ إنّا لا نَعلَمُ مِنهُ إلّا خَیرًا و أنت أعلَمُ به مِنّا! قال اللهُ تبارک و تعالیٰ: «إنّی قد أجَزْتُ شهادتَکُم و غَفَرتُ له ما عَلِمتُ ممّا لا تَعلَمونَ.»2
«هنگامی که مؤمنی از دنیا برود و چهل مؤمن بر جنازۀ او شهادت دهند: خدایا ما جز نیکی از او چیزی نمیدانیم، درحالیکه تو از ما به او آگاهتری! خدای متعال میفرماید: ”من شهادت شما را در حقّ این مؤمن، امضا و تنفیذ نمودم، و از او برای آنچه که از او میدانم و شما نمیدانید درگذشتم و او را مورد عفو و مغفرت خویش قرار دادم.“»
و در کتاب عدّة الدّاعی از امام صادق علیه السّلام روایت میکند که فرمودند:
کان فی بنیإسرائیلَ عابِدٌ، فأوحَی اللهُ تعالیٰ إلیٰ داودَ علیه السّلام: «إنّه مُراءٍ.» (قال:) ثُمّ إنّهُ ماتَ، فلم یَشهَدْ جِنازتَه داودُ علیه السّلام.
- سفینة البحار، ج ٣، ص ٢٨٣.
- الخصال، ج ٢، ص ٥٣٨.

