مرتب سازی:
جلسه ۱۴۳
3پس شما ببینید كه خود ماهیات در عوالم ماهیت، صرفاً اقتضای تشخص را نمىكند؛ لعلّ اینكه ماهیاتى هستند و اصلاً تشخص خارجى ندارند. ممكن است شما الآن در ذهن خودتان بسیارى از ماهیات را تصور كنید كه وجود خارجى ندارند؛ یك حیوانى كه دهتا سر داشته باشد وجود خارجى ندارد. پس نفس خود ماهیت بهتنهایى اقتضای تشخص را نمىكند. چطور اینكه ما این بحث را در مورد لوازم ذاتى ماهیت گفتیم. در آنجا گفتیم كه نفس تصور ماهیت اقتضای لوازم ذاتىاش را مىكند. یعنى اگر شما یك مثلثى را تصور كردید نفس تصور مثلث اقتضای زوایاى ثلاث را مىكند؛ بخواهید یا نخواهید.
تأثیر تصور ماهیت در تحقق بهشت و جهنم
حالا آیا نفس تصور ماهیت اقتضای وجود را مىكند؟ نه، اقتضای وجود را نمىكند. شما ماهیت را تصور مىكنید و وجود هم ندارند. اگر انسان نفس تصورش اقتضای وجود خارجى را مىكرد كه واویلا بود و هرچه دلش مىخواست به ذهنش مىآورد و در خارج هم برایش میبود. نمىشود، ما قدرتمان محدود است. بله، نفس تصور بهشت و نفس خاص، در خارج خودش موجد است، یعنى خودش محقق این مسئله است. حالا آیا این در بهشت هست و براى انسان مىآید یا نفس خاص، خودش درست مىكند؟ شما تحقیق کردید که كدام درست است؟
تلمیذ: خودش درست مىكند.
تلمیذ: «العالمُ یخلُقُ بهمّتِه.»
استاد: خب حالا آیا بهشت عرفاء هستند؟!
تلمیذ: نه، بنده در همین دنیا را عرض مىكنم. این نفس تصور ماهیت را ایجاد مىكند در خارج به وجود.
استاد: عارف این كار را مىكند. خب حالا در بهشت را مىگویید!
تلمیذ: هروقت به بهشت برسیم ... .
استاد: درهرصورت اینجا اینطورى است دیگر. حالا هست و آن وجود با خاص تطبیق مىكند. آخر از این كلكها خدا خیلى سر ما مىزند!! ما یكمقدار به كارهایش وارد شدیم!! فرموده: ﴿فِيهَا مَا تَشۡتَهِيهِ ٱلۡأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلۡأَعۡيُنُ﴾1 بعد آنطرف هم گفت كه گول این حرفها را نخورید، آنجا خودش وارد است که چه خواستهایى را بدهد و چه خواستهایى را ندهد!! همانطور كه یك بچه هر خواستى از او متمشى نیست!! حالا داریم شوخى مىكنیم، البته ممكن است بعضىهایش هم جدى باشد!!
- . سوره زخرف (43) آیه 71.