جلسه ۱۴۷

فلا یكونُ اثنان بل یكون هناك ذاتٌ واحدةٌ و وجودٌ واحدٌ كما أشارَ إلیه صاحبُ التلویحاتِ بقولِه صرفُ الوجودِ الذی لا أتمَّ منه كلّما فرضتَه ثانیًا فإذا نظرتَ فهو هو إذ لا میزَ فی صرفِ شی‌ءٍ فوجوبُ وجودِه الذی هو ذاتُه بذاتِه تعالى یدُلُّ علىٰ وحدتِه كما فی التنزیلِ‌ ﴿شَهِدَ ٱللَهُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ﴾¹ و علىٰ موجودیةِ الممكناتِ به كما فی قوله تعالى‌ ﴿أَوَ لَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ﴾.²و³

«پس دیگر در اینجا دوتا نیست، دو وجود تصور نمى‌شود، بلکه یك ذات و یك وجود واحد است. همان‌طور که صاحب تلویحات فرمودند که صرف الوجودى كه اتمّ از او وجود ندارد، بلكه او اتّم است، هرچه را كه دو تصوّر كنید وقتى كه نگاه مى‌كنید، آن دو همان اوّل خواهد بود، زیرا دیگر در صرف الشىء و بسیط الحقیقة امتیازى وجود ندارد. پس وجوب وجود این صِرف الوجودى كه ذات خداوند بذاته است، یعنى این وجوب وجود بذاته است، بذاته ذات او صرف الوجود است، وجوب وجود دارد، نه‌اینكه وجوب وجود را از ناحیۀ غیر دریافت كرده است، این وجوب وجود دلالت بر وحدت حق مى‌كند هماه‌طور که در کتاب خداوند هست که ﴿خدا بر وحدانیت خودش و بر حقیقت خودش شهادت مى‌دهد﴾، (یك تعین در خارج هست. معناى ﴿لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ﴾ یعنى یك حقیقت متعیّنه در خارج هست، دو تعیّن وجود ندارد.) و بر موجودیّت ممكنات به او شهادت مى‌دهد به‌واسطۀ آن حقیقت واحد، همان‌طورى كه مى‌فرماید: ﴿آیا كافى نیست كه پروردگار تو بر هر چیزى شهید است یعنى حضور دارد؟!﴾»

این حضور پروردگار بر هر چیزى كه عبارت از حضور علّى و حضور وجودى است. شهادت در اینجا به‌معناى حضور است، نه‌اینكه شهادت به‌معناى دادگاه و محاكمه باشد. آن شهادت، شهادت قلابى است. مى‌آیند و پول و رشوه مى‌دهند، بعد آقا شهادت مى‌دهد یا منافعش در خطر است و شهادت نمى‌دهد، ولى آن شهادتى كه خداوند در اینجا دارد ﴿أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ﴾ شهید عبارت است از همان حضور شاهد در واقعه، و در همان نفس واقعۀ مستشهدٌ‌عنه، استشهاد بر او تعلّق گرفته است. نفس حق در آن واقعه خودش حاضر است، نفس حق در این میكروفن حاضر است، نفس حق در این كتاب حاضر است، شهادت بر وجود كتاب عبارت است از حضور حق در این تعیّن، و همان طور در همۀ تعیّنات. این معنی معناى شهادت است. شهادت به‌معناى تحقّق و تكون شى‌ء خارجى به‌واسطۀ شاهد است، شى‌ء خارج تكون خود را مدیون شاهد است، این شهادت شهادتى است كه لا یردُّ و لا یبدَّل است و هیچ‌گونه كدورت و هیچ‌گونه اجمالى عارض بر آن نخواهد بود.