امتیاز معلول اول از واجب الوجود

استاد: بله!

تلمیذ: خب ما می‌گوییم که آقا ماهیت و حد دارد و قبل از اینکه به فناء برسد...

استاد: این ماهیت باعث نشده که قبلاً نرسد و الآن چون حذف شد برسد ماهیت هیچ دخلی به این ندارد. فرض کنید می‌گویند که کسی که فانی بشود باید شکلش این‌طوری شود! نه آقا شکل چیزی است که خدا داده است. یکی به شکل خودش می‌نازید و می‌گفت: هرچه انسان دارای مراتب عالی‌تر شود این در قیافه‌اش هم اثر می‌کند. گفتم: برو پی کارت! اگر این‌طور است چرا همه همیشه از شکل یوسف می‌گویند؟! امیرالمؤمنین علیه‌السّلام که خالق یوسف و بالاتر از او است چرا نمی‌گویند که امیرالمؤمنین زیبا بود؟! شکل و قیافۀ حضرت عادی بود. از نظر جمال بین ائمه تفاوت بود؛ بین امام حسین و امام حسن علیهم‌السّلام تفاوت بود. این‌همه می‌گویند: امام حسن قشنگ بود آیا می‌گویند که امام حسین قشنگ بود؟! شکل امر طبیعی و عادی است که هیچ ارتباطی به قرب و بُعد ندارد. خدا این وجود را به این ظهور قرار داده و آن وجود را به آن ظهور قرار داده است. حالا اگر فرض کنید ماهیت انسانی که الآن دارد روی دو پا راه می‌رود چهاردست‌وپا راه می‌رفت آیا این در فناء و اینها اثر می‌گذاشت؟!

تلمیذ: این ماهیت چیست؟! پس باید برگردیم...

استاد: ماهیت همان قیود است.

تلمیذ: قیود چیست؟

استاد: قیود وجود!

تلمیذ: قیود وجود یعنی که ایشان الآن پسر فلانی است و بابای فلانی است و شوهر فلانی است.

استاد: این به فناء چه‌کار دارد؟! حالا این ماهیت یک سر و گوش و پایی دارد این وجود می‌شود، این ماهیت مقیده می‌شود و هیچ ربطی به فناء ندارد. آنچه به فناء مربوط است تعلق این ماهیت به دنیا است و این تعلق چه در انسان، چه در حیوان، چه در جن و چه در خود ملک حتی با تجردش پیدا بشود، آن موجب عدم فناء است؛ آن فناء اثباتی! اگر این تعلق برداشته بشود این فانی است حالا می‌خواهد چهار دست‌وپا راه برود یا می‌خواهد دو دست‌وپا راه برود فرق ندارد!