کیفیت اتصاف ماهیت و وجود به امکان

اینکه می‌گویند: «چرا؟» یعنی می‌توانند انجام ندهد! خدا می‌گوید که تو نمی‌دانی! این‌همه راجع به خصوصیات ملائکه در روایات داریم که اینها گاهی در مقام سؤال از پروردگار از مصلحت آن حکم سؤال می‌کنند، این دلیل بر این است که می‌توانند آن را انجام ندهند! اگر اصلاً چیزی را جز او نفهمد و راه دیگری را جز این تشخیص ندهد دیگر سؤال کردن معنا ندارد! شما دکمۀ ضبط را فشار می‌دهید و ضبط شروع به حرکت کردن می‌کند. هیچ‌وقت تا حالا ضبط از شما سؤال کرده است که برای چه به ما فشار می‌دهید تا بچرخیم؟! سؤال نمی‌کند! یا وقتی که شما فشار می‌دهید آیا ممکن است که از شما سؤال بکند که حالا اجازه می‌دهید که بنده بچرخم یا نچرخم؟! نه، اصلاً روش و سیستم این دستگاه بر این است که وقتی که در او کهربا و برق باشد و شما هم این دکمه را فشار بدهید طبعاً این دستگاه به گردش می‌افتد. حالا بگوییم که ملائکه شعور دارند ولی قدرت ندارند باز در اینجا با توجه به خصوصیاتی که از ملائکه می‌دانیم این خلاف است.

در آیۀ شریفۀ قرآن که می‌فرماید: ﴿بَلۡ عِبَادٞ مُّكۡرَمُونَ﴾،¹ ﴿لَّا يَعۡصُونَ ٱللَهَ مَآ أَمَرَهُمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ﴾² این عصیان در کجا تحقق پیدا می‌کند؟! عصیان از باب عدم و ملکه است نه‌اینکه از باب سلب و ایجاب است! عصیان در جایی تحقق پیدا می‌کند که آن ذات قادر بر خلاف باشد! آیا ممکن است بگوییم که شما الآن که این دکمه را فشار می‌دهید این ضبط عصیان نمی‌کند و شروع به حرکت کردن می‌کند؟! این معنا ندارد چون عصیان در ظرفی گفته می‌شود که آن ظرف بتواند اطاعت کند و نمی‌کند اما آیا به بچۀ چهارساله می‌گویید که تا حالا عصیان کرده است؟! پدر به او می‌گوید که برو یا مثلاً بچۀ کوچک‌تر نمی‌فهمد و اصلاً ادراک ندارد. وقتی که آن احساسات طفولیت بر طفل غلبه کند نمی‌فهمد لذا نباید او را زد و باید او را متوجه کرد و نباید او را تنبیه کرد و خلاصه انسان باید هوا را داشته باشد چون او نمی‌داند.