نقش ملائکه در تصرفات عالم ملکوت

جمع بین وحدت و أمرٌ بین الأمرین

ما می‌خواهیم این را بگوییم که آقا اصلاً چه انجام بدهید و چه انجام ندهید برای خدا فرق نمی‌کند! این مسئله این‌طور است! شما انجام دادید ارادۀ خدا بر همین تعلق می‌گیرد انجام ندادید باز ارادۀ خدا بر همین تعلق می‌گیرد نه‌اینکه ارادۀ شما درقبال ارادۀ اوست یااینکه اصلاً شما اراده نداری، هردو قضیه باطل است! این قضیۀ وحدت می‌شود. جمع بین وحدت و أمرٌ بین الأمرین این است؛ یعنی ارادۀ پروردگار آنچه که در عالم انجام می‌گیرد عبارت از قدرت و مشیّت اوست. این قدرت و مشیّت او به‌صورت اختیار از این قالب تجلی می‌کند و به‌صورت عدم اختیار از آن قالب تجلی می‌کند. این اشکالی ندارد!

تلمیذ: بحث ما در رابطه با مسائل ملائکه بود...

استاد: خب شما آمدید این بحث را مطرح کردید! من این را می‌خواستم عرض کنم که این اراده و اختیار ما نسبت به انجام امر [این‌گونه است] همین‌که اراده می‌کند این اراده، عملی را در نفس ملک به‌وجود می‌آورد. همان‌طوری‌که او در ما به‌وجود می‌آورد ما در او به‌وجود می‌آوریم! این عمل و اختیار ما یک کاری را در نفس ملک می‌کند و او را دست‌کاری می‌کند و بلند می‌شود و پایین می‌آید. قضیه این است! حالا شما این را مطرح بکنید که اصل این اراده و اختیار ما از کجا آمده است؟ این را می‌توانید مطرح بکنید! خب می‌گوییم که اصل اراده و اختیار ما از پروردگار آمده است. ﴿وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾¹ علیٰ‌أیّ‌حال این یک حرکت دوری است که همۀ این حرکت دوری باهم هستند؛ این حلقه بر آن اثر می‌گذارد و آن‌هم برمی‌گردد و بر این اثر می‌گذارد و هردو بر ملکوت همدیگر تأثیر می‌گذارند منتها صحبت در این است که وقتی که او می‌خواهد بیاید و اثر بگذارد و آن را از نفس بیرون بیاورد، او را فانی در خودش می‌کند و بعد او را متحول می‌کند اما نسبت به ملک این‌طور نیست. ما نمی‌آییم با ارادۀ خود ملک را فانی در خود بکنیم و بعد ملک بیاید ما را فانی در خودش بکند! تا ما در مرحلۀ اسماء و صفات هستیم ملک وجود اقوایٰ از ما است تا به مرحلۀ اسماء و صفات برسیم، به آنجا که رسیدیم او اضعف از ما می‌شود و دیگر آنجا کاره‌ای نیست و در آنجا دیگر تجلی صفات و اسماء ذاتیه بدون واسطۀ ملک است!