نقد و بررسی دیدگاه فخر رازی درباره اولویت ماهیت

عرض ما در اینجا این است که بالغیر بودن مسئله را درست نمی‌کند. می‌گوییم که امتناع عدم برای این زید بود اما الآن نسبت به وجود خیلی تمایل دارد! گفته که انقلاب شده و بیاییم ببینیم چه خبر است! بالأخره در حکومت شاه نیامدیم حالا بیاییم در این حکومت متولد بشویم و به وجود بیاییم! تابه‌حال نگه داشت، نگه داشت، نگه داشت. حالا می‌گوید که می‌خواهم دربیایم! حالا حکومت اسلامی شد و پول نفت را می‌آیند در خانه می‌دهند، آب و برق را مجانی می‌کنند! این بابا ننه صبر کردند گفتند: این شاه پدر همه را درآورد، چه‌کار کرد، فلان کرد، وعده به ما دادند که نفت می‌دهند، پول نفت می‌دهند، چه‌کار می‌کنند، آب و برقتان را مجانی می‌کنند، همه را بگذاریم موقع انقلاب دست به‌کار می‌شویم! این جناب ماهیت نگه داشت نگه داشت در انقلاب اسلامی تمایل به جانب وجود پیدا کرد و گفت: حالا می‌خواهم بیرون بیایم. البته با مقدمات!! حالا زید تمایل به رجحان وجود در این زمان دارد پس عدم در این زمان برای زید مرجوح می‌شود، عدم مرجوح می‌شود دیگر! نمی‌شود دو طرف رجحان داشته باشد! یعنی هم وجود رجحان داشته باشد و هم عدم رجحان داشته باشد! پس این وجود برای زید راجح می‌شود. عدم برای زید مرجوح می‌شود. به این قانونی که گفتیم، عدم برای زید ممتنع می‌شود؛ با همین بیانی که ترجیح مرجوح بلا راجح ممتنع است عدم برای زید ممتنع می‌شود و وقتی عدم برای زید ممتنع شد به عنایت به قانون تقابل، وجود برای زید واجب می‌شود؛ ضرورت واجب! این آن خلف فرضی است که ما در آنجا کردیم که اولویتی که غیر بالغ به حد ایجاب است آن اولویت به حد ایجاب می‌رسد، این خلف فرض است.

مرحوم آخوند در آنجا می‌فرمایند که این امتناع عدم بر جناب زید که می‌خواهد در انقلاب به‌وجود بیاید، این امتناع برای این جناب زید بالغیر است و به‌واسطۀ رجحان جناب وجود است. اگر بیاید بگوید که نه آقاجان بنده آمدم و یک گشتی هم زدم و دیدم اگر به عقب برگردم بهتر است! اولاً برق را مجانی نکردند که هیچ بلکه قیمتش را صد برابر کردند. گوشتی کیلو 18 تومان بود سه هزار تومان شد. آبمان که نه‌تنها مجانی نشد بلکه صد برابر آوردند نمی‌دانم چه‌کار کردند! پول نفتی که نه‌تنها در خانۀ ما نیاوردند بلکه قیمت گاز را تصاعدی بالا بودند! خلاصه مردم بیچاره شدند. به همان زمان سابق برگردیم؛ دلار چهل تومان و هفت تومان، نه دلار نهصد تومان و بالاتر! خلاصه اینها هم دستِ شیطان بزرگ است! او این بلاها را بر سر اسلام آورده است و خلاصه خدا لعنت کند کفار را که نمی‌گذارند مسلمین یک فکر درستی بکنند و نمی‌گذارند یک تدبیری بکنند! یعنی این‌قدر ما را مشغول می‌کنند که قدرت تفکر را از ما گرفته‌اند تا چه رسد به اینکه بخواهیم کار درست را انجام بدهیم!