تبیین حقیقت توبه و تبدل سیئات به حسنات

معنای توبه

اگر این نفس به همین کیفیت جلو آمد آن جهاتى که همراه با این نفس و ضمیمه است آن جهات هم به همان وضعیت خودش باقى مى‌ماند و اگر آن نفس متبدل شد یعنى به‌واسطۀ یک عملى و به‌واسطۀ یک جهشى و به‌واسطۀ یک اقدامى آن نفس، نفس تائب شد؛ نفس تائب یعنى نفسى که آن کدورات از او سلب شده و ازبین رفته و ریخته شده و متحول شده و تحول هم به‌واسطۀ توبه ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ تُوبُوٓاْ إِلَى ٱللَهِ تَوۡبَةٗ نَّصُوحًا﴾¹ باشد این توبه یعنى انقلاب، توبه یعنى تغییروتبدل و تبدل ماهوى، این توبه که رجوع به قرب است و ابتعاد از کثرات است این موجب یک نورانیت و تجرد می‌شود ـ تجردى که لازمۀ قرب است می‌شود إن‌شاءالله این بحث در اصول می‌آید که کیفیت استنارۀ عقلى به چه نحو است. فعلاً حالا نسبت به این مسئله یک اشاره‌اى مى‌کنیم ـ و این قربی که نفس به مبدأ پیدا مى‌کند نفسُه نورانیّتُه و نفسُه رفعُ الکدورة وقتى که نور بیاید دیگر کدورتى در واقع نخواهد بود. از باب همان حرکت جوهرى که حرکت سیال است که این نفس به‌واسطۀ آن حرکت جوهرى متبدل به نفس نورانى مى‌شود. وقتى که نفس، نفس نورانى شد تمام ضمائم و تمام آن مسائلى که قبلاً اتفاق افتاده آنها هم تبعاً بر خواهد گشت. چرا؟ چون آنها معلول براى علیت نفس هستند. نفس که نورانى مى‌شود آنها نورانى مى‌شوند، نفس که ظلمانى بشود آنها ظلمانى مى‌شوند.

منظور از حبط اعمال

عکس همین مسئله هم هست یعنى اگر فرض کنید یک نفر تا اینجا خوب بوده یک‌دفعه از این به بعد کافر مى‌شود ﴿فَأُوْلَٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُم﴾²حبط و احباط برای همین جا است؛ یعنى تمام آن افعال به‌صورت معنوى و ملکوتى منضم به نفس شدند و با نفس متحد شدند پس وقتی که نفس متحول به کفر مى‌شود با تمام آن اعمال متحول به کفر مى‌شود. تمام اعمال ظلمانى مى‌شود نماز خوانده آن نماز ظلمانى مى‌شود حج انجام داده آن حج ظلمانى مى‌شود انفاق کرده آن انفاق ظلمانى مى‌شود. چرا؟ چون نفس که علیت براى بقاء و استمرار آن عمل را دارد، آن نفس متحول به امر مکدرى شده است.