تبیین جایگاه امکان ذاتی و امکان استعدادی در فلسفه
تحلیل تفاوت‌های وجودی و نقد دیدگاه‌های کلامی در علیت
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق تفاوت میان امکان ذاتی و امکان استعدادی می‌پردازند. بحث با نقد دیدگاه‌های کلامی پیرامون اولویت وجود بر عدم در ماهیات آغاز می‌شود و با تبیین این نکته ادامه می‌یابد که خلط میان شدت و ضعف وجود با اولویت و لااولویت، منشأ بسیاری از اشتباهات در مباحث فلسفی است. در ادامه، ماهیت حرکت و امور غیرقارّ مورد واکاوی قرار می‌گیرد و با استناد به مبانی اصولی، تبیین می‌شود که هر ماهیتی نسبت به اصل وجود و عدم، متساوی‌الطرفین است و امتناع یک نحو خاص از وجود، منافاتی با امکان ذاتی آن ندارد. در نهایت، استاد با تفکیک میان علیت تامه و ناقصه، توضیح می‌دهند که چگونه امکان استعدادی، امری خارجی و کیفی است که نباید با امکان ذاتی که اعتباری عقلی است، اشتباه گرفته شود. این جلسه با تأکید بر پرهیز از مجادلات بی‌حاصل و تمرکز بر اصول متقن فلسفی به پایان می‌رسد.
تبیین جایگاه امکان ذاتی و امکان استعدادی در فلسفه
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق تفاوت میان امکان ذاتی و امکان استعدادی می‌پردازند. بحث با نقد دیدگاه‌های کلامی پیرامون اولویت وجود بر عدم در ماهیات آغاز می‌شود و با تبیین این نکته ادامه می‌یابد که خلط میان شدت و ضعف وجود با اولویت و لااولویت، منشأ بسیاری از اشتباهات در مباحث فلسفی است. در ادامه، ماهیت حرکت و امور غیرقارّ مورد واکاوی قرار می‌گیرد و با استناد به مبانی اصولی، تبیین می‌شود که هر ماهیتی نسبت به اصل وجود و عدم، متساوی‌الطرفین است و امتناع یک نحو خاص از وجود، منافاتی با امکان ذاتی آن ندارد. در نهایت، استاد با تفکیک میان علیت تامه و ناقصه، توضیح می‌دهند که چگونه امکان استعدادی، امری خارجی و کیفی است که نباید با امکان ذاتی که اعتباری عقلی است، اشتباه گرفته شود. این جلسه با تأکید بر پرهیز از مجادلات بی‌حاصل و تمرکز بر اصول متقن فلسفی به پایان می‌رسد.
تبیین جایگاه امکان ذاتی و امکان استعدادی در فلسفه
12الذی هو اعتبارٌ عقلی و لِلمسترشدِ أن یقمعَ بِالأصولِ المعطاةِ إیاه التهویسات التی وقعت مِن طائفةِ متجادلینَ فی هذا المقامِ لا فائدةَ فی إیرادِها و ردِّها إلاّ تضییعُ الوقت بِلا غرضٍ و تفویتُ نقدِ العمرِ بلا عوض.1
[این (امر) یک اعتبار عقلی است و بر جویندۀ راه حق لازم است که با اصولی که به او داده شده، وسوسه‌هایی را که از سوی گروهی از مجادله‌کنندگان در این مقام پدید آمده، دفع کند. ذکر و پاسخ به این (وسوسه‌ها) هیچ فایده‌ای جز تلف کردن بی‌هدف وقت و از کف دادن سرمایۀ عمر بدون هیچ عوضی ندارد].
اللهم صل علی محمد و آل محمد
- . الحکمة المتعالیة، ج 1، ص 206.