مقام امامت و تفاوت مراتب ولایت تکوینی

بقاء؛ میزان ارتفاع و تمایز هر شخص

خدمتتان عرض کردم پس همیشه بقاء است که میزان برای ارتفاع و آن تمایز و آن جهات متمیزۀ هر شخص است والاّ در جنبۀ فناء بله، هر ذاتی که به فناء برسد تبدل ماهیت برای آن ذات حاصل شده است؛ یعنی مقام جهل به مقام علم متبدل شده است. منظور از فناء این است. فرق بین عارف و عاقل با جاهل، فرق بین عالم و جاهل است و هیچ تفاوتی ندارد منتها علم او علم حصولی است و علم این علم حضوری است. علم او علم تحصیلی است و علم این علم شهودی و وجدانی است و آن علم شهودی و وجدانی به‌واسطۀ تغییروتحول است که در او پیدا می‌شود و وقتی که از این تغییروتحول تعلق به ماده کم می‌شود و مدام به تجرد و انبساط نزدیک می‌شود لازمۀ این ادراک معارف و صفات جمالیه و جلالیه است؛ یعنی ظهور آن صفات جمالیه و جلالیه به‌واسطۀ این تغییروتحول در نفس هست. حالا این ذوات مقدسۀ ائمه علیهم‌السّلام و به‌طورکلی چهارده معصوم از نقطه‌نظر و جهت مسئلۀ امامت، ولایت تکوینی، احاطه بر همۀ موجودات و واسطۀ فیض برای مقام احدیت و واحدیت، آن واسطۀ فیض که مقام واحدیت است و مقام بروز و ظهور وجودات مقیده و محدده و تعینات در همۀ عوالم مجرده و مادی است اینها آن واسطه هستند و آن حلقۀ رابط، این وجود امام علیه‌السّلام است، نه وجود ظاهری بلکه همان وجود نفسی او که همان ولایت است و مسئلۀ ولایت قائم به آن وجود نفسی است و آن وجود نفسی واسطه بین نزول وجود و شکل‌پذیری و تصویر‌پذیری وجود است که یک واسطه می‌خواهد حالا مقام اراده و مشیت است، ولایت است، نور اول است، عقل اول است، صادر اول است و یا واحدیت است تمام اینها را آن مسئلۀ ولایت تشکیل می‌دهد که مسئلۀ ولایت جنبۀ واسطیت بین ظهورات و مقام هوهویت دارد. آن جنبۀ وساطت که لا اسمَ و لا رسمَ و لا تعینَ و لا اشارةَ و لا صراحةَ و لا کنایةَ و لا تمییز و لا تبعیض تمام این مرتبه‌ای که از اوصاف آن مرتبه در همۀ جهت اطلاق است که از او تعبیر به مقام عماء و هو می‌شود، آن واسطه‌ای که این مقام را به‌ صورت درمی‌آورد، ما همه صور آن وجود نازلۀ مقام احدیت هستیم. آن مقام احدیت به وجود صمدیت و اطلاقی خودش الآن مقید شده است، آن واسطۀ برای تقیید، وجود امام علیه‌السّلام است.