تحلیل علیت در ماهیت و وجود
بررسی ضرورت بالغیر و ضرورت لاحق در جعل الهی
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به واکاوی چالش‌های نظریه علیت در مسائل ماهیت، وجود و اتصاف می‌پردازد. بحث با بررسی اشکال مشهور مبنی بر محال بودن تأثیر علیت در ماهیت آغاز می‌شود؛ اشکالی که معتقد است تأثیر علت در ماهیت، مستلزم سلب شیء از خود و در نتیجه محال است. استاد با تبیین دقیق دیدگاه صدرالمتألهین، میان دو نوع ضرورت تمایز قائل می‌شود: ضرورت بالغیر که متقدم بر وجود شیء و ناشی از علت است، و ضرورت لاحق که پس از تحقق موضوع و به شرط محمول حاصل می‌شود. در ادامه، تفاوت جعل بسیط و جعل مرکب تشریح شده و تبیین می‌شود که چگونه جعل بسیط، ذات و ذاتیات را هم‌زمان محقق می‌کند. این مباحث در نهایت به تبیین دقیق جایگاه ماهیت مبهمه و نحوه تعلق جعل به وجود و ماهیت می‌انجامد تا روشن شود که چگونه با تحقق خارجی موضوع، ذاتیات به ضرورت لاحق بر آن حمل می‌شوند.
تحلیل علیت در ماهیت و وجود
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به واکاوی چالش‌های نظریه علیت در مسائل ماهیت، وجود و اتصاف می‌پردازد. بحث با بررسی اشکال مشهور مبنی بر محال بودن تأثیر علیت در ماهیت آغاز می‌شود؛ اشکالی که معتقد است تأثیر علت در ماهیت، مستلزم سلب شیء از خود و در نتیجه محال است. استاد با تبیین دقیق دیدگاه صدرالمتألهین، میان دو نوع ضرورت تمایز قائل می‌شود: ضرورت بالغیر که متقدم بر وجود شیء و ناشی از علت است، و ضرورت لاحق که پس از تحقق موضوع و به شرط محمول حاصل می‌شود. در ادامه، تفاوت جعل بسیط و جعل مرکب تشریح شده و تبیین می‌شود که چگونه جعل بسیط، ذات و ذاتیات را هم‌زمان محقق می‌کند. این مباحث در نهایت به تبیین دقیق جایگاه ماهیت مبهمه و نحوه تعلق جعل به وجود و ماهیت می‌انجامد تا روشن شود که چگونه با تحقق خارجی موضوع، ذاتیات به ضرورت لاحق بر آن حمل می‌شوند.
تحلیل علیت در ماهیت و وجود
17تلمیذ: اصلاً با خود اتصاف محال است.
استاد: محال است دیگر، اصلاً اعتباری است.
تلمیذ: اصلاً غیر از اینکه نیاز به دو رکن دارد خودش هم نمی‌تواند به او تعلق بگیرد.
استاد: بله خود اتصاف، اعتبار است. والسلام.
اللهم صل علی محمد و آل محمد