حقیقت عین ثابت و مراتب وجود

نظری که در اینجا هست و خیال می‌کنم آن را هم خدمتتان عرض کرده باشم این است که آن اصل خلقت انسان که عبارت از همان عین ثابت است، آن عین ثابت اصلاً به تراب و اینها کاری ندارد، آن عین ثابت در ظرف خودش خلق شده است منتها برای آمدن آن عین ثابت در این عالم احتیاج است که این سلسلۀ مذکوره محقق بشود؛ یعنی عین او به تراب تعلق می‌گیرد و بعد این نبات و بعد هم به این نطفه و بعد هم تبدیل به زید می‌شود! یعنی برای آمدن به این عالم، این سلسلۀ عرضیه ـ نه سلسلۀ طولیه ـ حکم ظرف را دارد که ظرف و وسیله و آلت مناسب برای نزول آن عین ثابت در این عالم است! برای نزول هم در اینجا این جهت را دارد. این نظر بین آن نظر اول و نظر مولانا است که مطرح می‌کنیم.

با یک نحوه می‌توانیم کلام مولانا را توجیه کنیم که با آن یک نحوه جمع بین مطلب ما و مطلب ایشان خواهد شد البته روی این حساب دوباره می‌توانیم کلام ابن‌سینا را هم توجیه کنیم. چه داعی دارد که انسان مدام باعث اختلاف آراء بشود؟! بیاییم به یک نحوه جمع کنیم و آن بر مبنای ثابتاتی که ما گفتیم؛ بر مبنای ثابتات که همه چیز در عالم ثابت است حتی این عقول هم قبلاً بوده یا نبوده است؟! یعنی قبل از این شرایط زمانی، والاّ قبلیت معنا ندارد! الآن که ثابتات وجود دارد. یعنی نفس نزول این روح در این خاک و کیفیت پیدایش این خاک، همین هم در عالم ثابتات بوده است منتها در عالم زمان نیاز به گذشت زمان دارد!

فرض کنید که الآن دید ملکوتی شخصی باز بشود، یک زیدی می‌خواهد صد سال دیگر ـ الآن هیچ خبری نیست ـ متولد بشود، می‌شود یا نه؟! می‌شود. ما نسبت به صد سال پیش چه هستیم؟! صد سال دیگر یک آقایی به نام آقای ... متولد می‌شود. الآن هم ایشان می‌گویند که صد سال دیگر یک مشهدی حسن با این خصوصیت می‌خواهد متولد بشود، این اشکال ندارد. همین‌طوری که برای ما شاید قبلاً همین مجالس بوده است و همین حرف‌ها را هم می‌زدند و می‌گفتند که صد سال دیگر افرادی در مدرسه فیضیه حوزۀ شمارۀ فلان می‌نشینند و راجع به مسائل وجود و خلقت و تعین صحبت می‌کنند، بعد اتفاقاً آمدند و انجام شد.