حقیقت عین ثابت و مراتب وجود

تلمیذ: در این روایتی که از امیرالمؤمنین در شأن رسول الله صلوات الله علیهما فرمودید، حضرت می‌خواهند همین معنا را بفرمایند که رسول خدا در صلب حضرت آدم بود؟! منظور همین است؟!

استاد: بله، همین است؛

تلمیذ: اینکه یک معنای دیگری است چون در اینجا دوتا معنا هست؛ یک معنا اینکه ولایت من هست که با همۀ اعیان ثابته همراه است که همان مطلبی است که اول فرمایشتان فرمودید.

استاد: خب این هیچ منافاتی با دومی ندارد! دومی این است که در نزولش در این عالم احتیاج به واسطه دارد و حضرت می‌خواهد واسطه‌ها را بیان کند.

تلمیذ: نه، آن دقتی که شما فرمودید که خیلی روایت مهم و عجیبی است و دقت دارد، دقتش در کدام است؟! یعنی این فرمایشی که الآن فرمودید تعلق عین ثابت رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم با حضرت آدم و با فرزندان آدم است تا به عبدالله علیه‌السّلام برسد ...

استاد: رسول خدا دو عین ثابت دارند؛ یک عین ثابتی است که علت برای خلق عالم ممکنات و عالم وجود است که مسئله‌اش ارتباطی با زمان و زمانیات و اینها ندارد و آن مرتبۀ:

است. خب این مربوط به همان جنبۀ ولایی او است «کنتُ نبیاً و آدمَ بینَ الماءِ و الطّین»،² «خَلَقکُم الله ُ أنوارًا فَجَعَلَکم بِعَرشِه مُحدِقینَ»³ خب این مربوط به ائمه علیهم‌السّلام است و قبل از خلقت عالم این بوده است! «أولُ ما خَلق اللَه نورُ نَبیِّک یا جابر!»⁴

نفس پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم اولین واسطۀ عالم خلقت

همه عالم واسطه هستند منتها آن اولین واسطه نفس پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم بوده است، خب این از یک طرف. از طرف دیگر بالأخره آیا این واسطه باید یک روزی در این عالم شهادت ظهور و بروز پیدا کند یا نه؟! آیا این واسطه مثل محضرت عیسی است که یک‌مرتبه [بیاید]؟ تازه آن هم اگر چیز باشد حضرت مریم آن سلسله را طی کرده، اینها طی شده است. اصلاً می‌گوییم: حضرت مریم نه، پیغمبر جزء ابداعیات بوده است؟ یعنی من‌باب‌مثال پیغمبر یک‌دفعه در خانۀ حضرت آمنه از زمین بیرون آمد؟! یعنی بدون هیچ [واسطه‌ای]؟! و یا نه، همین واسطه‌ای که در مورد ما هست، همین واسطه در مورد رسول الله هم هست، چه تفاوتی می‌کند؟! پس این قضیه فرق نمی‌کند منتها امیرالمؤمنین علیه‌السّلام در اینجا خواسته‌اند کیفیت واسطه را بیان کنند همان‌طوری‌که می‌توانند همین کیفیت را راجع به بقیۀ افراد بیان کنند که این صلبش در این بوده و آن در آن بوده و بعد می‌رسد به سام بن نوح.