امکان استعدادی و تفاوت موجودات مادی و مجرد

تلمیذ: دراین‌صورت الآن روح آمد و یک ظهور دیگری اینجا ظاهر کرد و به ظهور آمد و یک ظهور دیگری را اینجا ایجاد کرد، اگر ما قائل شویم لذا یک استعداد جسمانی نبود، خاک که نبود که آن را به ظهوری تبدیل کند.

استاد: آن دیگر به خودش مربوط است، آن قدرت خودش است که می‌تواند.

تلمیذ: اینجا دیگر این حرف برداشته می‌شود.

استاد: عرض کردم اینجا مسائلی هست که باید بحث شود.

تلمیذ: ظاهراً قبل ماه مبارک رمضان بود که شما تعبیری داشتید راجع به کسی که با کسی صحبت می‌کند در واقع با بدن او صحبت نمی‌کند با روح او صحبت می‌کند، الآن عکس آن مطالب را فرمودید.

استاد: نه‌خیر! این را برای روح آینه قرار می‌دهد. الآن که با شخصی صحبت می‌کند در واقع با این سر، بدن، ریش، عمامه و امثال‌ذلک حرف می‌زند ولی این را مرآت قرار می‌دهد! به ریش خطاب نمی‌کند چون این ریش جان ندارد یعنی این صورت شخص را مرآت برای نفس او قرار می‌دهد و با نفس او تکلم می‌کند در‌حالی‌که الآن خطابش متوجه آن بدن است.

لیتحصلَ مِن اجتماعِهما و یتولَّدَ مِن ازدواجِهما شی‌ءٌ مِنَ الموالیدِ الوجودیةِ و لَمّا تَحققَ و تبینَ أنَّ الممکناتَ مستندةٌ فی وجودِها إلى سببِ واجبِ الوجود.

از ازدواج این دو قوۀ قابله و فاعله، یک شیئی از آن وجودات خارجی و موالید وجودیه تحقق پیدا کند. از آنجایی که این مسئله روشن شد که همۀ ممکنات در وجودشان مستند هستند به سببی که آن سبب از سبب واجب الوجود است.

تلمیذ: خود روح با بدن در صورت شبیه‌سازی ظاهری که الآن من یک روح است...

استاد: چطور شبیه‌سازی می‌کنند؟

تلمیذ: همان شبیه‌سازی که مرحوم آقا در معادشناسی به آن اشاره کردند از لحاظ فلسفی در آمریکا انجام می‌دهند.

استاد: نه، آن که اصلاً فرق می‌کند آن مثل این است که دوقلو به دنیا بیایند، آن ربطی به این ندارد و اصلاً جداست. هیچ فرق نمی‌کند چه یک شیء از نطفه شخصی به‌وجود بیاید یا از سلول شخصی به‌وجود بیاید، هیچ تفاوتی نمی‌کند.