تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد
بررسی رابطه علیت، زمان و تبدل مجرد به ماده
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین مبانی فلسفی پیرامون کیفیت خلقت عالم ماده و مفهوم «مادة المواد» میپردازند. بحث با نقد برخی برداشتهای نادرست از عناوین دینی و تبیین معنای بدعت آغاز شده و در ادامه به پرسشهای بنیادین درباره نحوه افاضه فیض از جانب واجبالوجود به موجودات مادی و مجرد اختصاص مییابد. استاد با تفکیک میان عالم مجردات و عالم ماده، توضیح میدهند که چگونه فیض الهی در عالم مجردات بدون نیاز به زمان و مکان محقق میشود، در حالی که تحقق موجودات مادی نیازمند علل معدّه و شرایط زمانی است. در این مسیر، رابطه میان صورت و ماده، نقش هیولای اولیه در خلقت اجسام و چگونگی تنزل وجود از مراتب تجرد به مرتبه کثرت و ماده بررسی میشود. در نهایت، این بحث به حل شبهات پیرامون سبق زمانی و علیت در خلقت عالم ماده و تفاوت دیدگاه الهیون و طبیعیون در این زمینه میانجامد.
مرتب سازی:
تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد
4تلمیذ: پس این اعلامیههایی که برای مردههایشان پخش میکنند و اینطوری بهعنوان یادبود برای مرده مطرح میکنند [اشکال ندارد] چون اصل آن را اگر نگاه کنیم همانطور که فرمودید منشأ روایی دارد هم سوم، پنجم و هفتم همین تغییروتحولات است حالا که تحولات تکوینی در جسم میت در قبر صورت میگیرد ما برویم و به داد او برسیم و مثلاً اینطور مجبور و ملتزم به فاتحه خواندن بشویم یا عنوان اعلامیه را تغییر بدهند و قلباً هم این قصد را داشته باشند ما یک مجلس یادبودی برای مرحوم خودمان در چهلمین روز فوت او میگیریم این قطعاً نباید حرام باشد.
استاد: نه، این دوباره عنوان اربعین دارد چون همین مجلس یادبود برای امیرالمؤمنین و پیغمبر گرفته نشد بالأخره اگر قرار به گرفتن باشد آنها اولیٰ هستند!
تلمیذ: من یک وقت شنیدم که خود شما فرمودید: اگر عنوان نباشد اشکال ندارد!
استاد: نهخیر! همانطور که خدمتتان گفتم عنوان مسئلهای است که انتزاع میشود! الآن در این دهه اگر ده روز بهعنوان حضرت زهرا علیهاالسّلام بگیرید دهۀ فاطمیه میشود، چه اسم بگذارید یا نگذارید! بله، یک وقتی شما در اربعین یک مردهای شروع به فاتحه خواندن میکنید فاتحه میخوانید دیگر! مجلس گرفتن و کنار در ایستادن و شام دادن و امثالذلک دیگر چیست؟! بله، سوم، هفتم، بیستم، سیام، اربعین، خمسین و ستّین فاتحه میخوانیم همۀ این موارد اشکال ندارد. اشکال این است که انسان بهواسطۀ عملی که در خارج انجام میدهد آن عمل، عنوانی در عرف پیدا میکند که آن عنوان با مبانی ممکن است مخالفت کند و لهذا داریم که زیارةُ الأربعین اختصاص به شیعه دارد. زیارت اربعین و زیارتی که مربوط به امام حسین است در روز اربعین با زیارت روز عاشورا فرق میکند و این زیارت اختصاص به روز اربعین دارد، امام صادق علیهالسّلام فرمودند. خب اینها مسئله است که انسان بر مبانی احاطه داشته باشد و احساس بکند که آیا این مسائل و این چیزها مخالفتی با آن مبانی دارد یا ندارد؟ آنوقت همۀ این عناوین همین است! همۀ این عناوینی که پیدا میکنند بهخاطر همین است.