
تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد
بررسی رابطه علیت، زمان و تبدل مجرد به ماده
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین مبانی فلسفی پیرامون کیفیت خلقت عالم ماده و مفهوم «مادة المواد» میپردازند. بحث با نقد برخی برداشتهای نادرست از عناوین دینی و تبیین معنای بدعت آغاز شده و در ادامه به پرسشهای بنیادین درباره نحوه افاضه فیض از جانب واجبالوجود به موجودات مادی و مجرد اختصاص مییابد. استاد با تفکیک میان عالم مجردات و عالم ماده، توضیح میدهند که چگونه فیض الهی در عالم مجردات بدون نیاز به زمان و مکان محقق میشود، در حالی که تحقق موجودات مادی نیازمند علل معدّه و شرایط زمانی است. در این مسیر، رابطه میان صورت و ماده، نقش هیولای اولیه در خلقت اجسام و چگونگی تنزل وجود از مراتب تجرد به مرتبه کثرت و ماده بررسی میشود. در نهایت، این بحث به حل شبهات پیرامون سبق زمانی و علیت در خلقت عالم ماده و تفاوت دیدگاه الهیون و طبیعیون در این زمینه میانجامد.
تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد
1درس دویست و هفتاد و هشتم
بحثی دربارۀ مادة المواد
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرّحمٰن الرّحیم
لزوم حفظ شأن نزول آیات قرآن
...غیر از ائمه علیهمالسّلام مثلاً دهۀ فجر میگیرند و اسم آن را فجر میگذارند! این مطلبی که شما میفرمایید، در آن هست که درقبال سایر دهههایی که تحت یک عنوان مقدس قرار داد، اینهم یک اشتراکی با آن پیدا کند و بعد هم یک تفسیر میکنند؛ ﴿وَٱلۡفَجۡرِ وَلَيَالٍ عَشۡرٖ﴾1 تفسیر میکنند به همین دههای که هست! یا مثل کتابی که آقای فهری نوشته راجع به الخمینی فی القرآن که مدام آیات قرآن را به ایشان نسبت میدهد! ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمُدَّثِّرُ * قُمۡ فَأَنذِرۡ﴾2 مثلاً مسئله را به ایشان منطبق میکند درحالیکه انطباقش بر رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم است و هر کسی که بخواهد بهدنبال آن حضرت کاری بکند مصداق او نیست دنبالهرو اوست باید شأن نزول محفوظ شود تااینکه این عناوین حفظ شود.
ولی راجع به خود ائمه دهه میگیرند و عنوان میگذارند نه اینها بهنظر من سنت مستحسنهای است و چه اشکال دارد؟! این غیر از آن عناوینی است که آن عناوین توقیفیه است و انتشار و تکثیر آن عناوین مسئلۀ اصلی را تحتالشعاع قرار میدهد. مثل اینکه مثلاً اسم جایی را کعبه بگذارند! مثلاً در طهران مسجد قبا اسم گذاشتند! این خلاف است! مسجد قبا یک قداستی دارد که اختصاص به آنجا دارد! یا در مشهد در همان خیابان خراسانی، گنبد سبز و در نزدیکی منزل اوّلی که ما بودیم، جایی هست که اسم آن مسجد سهله است! مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ میفرمودند: این اسمها خلاف شرع است بهجهت اینکه مسجد سهله، مسجد قبا، مسجد کوفه، کعبه و امثالذلک یک جنبۀ انشعاعی پیدا کرده است. فرض کنید کسی میگوید که من در مسجد سهله رفتم. اگر بخواهد شهرت پیدا کند آدم نمیداند مسجد سهله مشهد هست یا آنجا هست! یا اگر بگویند که در مسجد قبا این حرف زده شد، مسجد قبایی که در شمیران هست یا در مدینه هست؟! میتوانیم بگوییم که شرعاً محلّ اشکال است.
- . سوره فجر (89) آیه 1 و 2:
ترجمه: «قسم به صبحگاه (هنگامی که خدا جهان را به نور خورشید تابان روشن میسازد). و قسم به ده شب (اول ذیحجه که بندگان خدا به دعا و ذکر مشغولاند).» (محقق) - . سوره مدثر (74) آیه 1 و 2. امام شناسى، ج 7، ص 127:
«اى دِثار و رِدا به خود پیچیده برخیز؛ * و پروردگارت را به بزرگى یاد کن!»
- . سوره فجر (89) آیه 1 و 2:
