تحلیل کیفیت ارتباط میان حادث و قدیم در نظام هستی

استاد: نمی‌توانید، احسنت پس شما محکوم ماده هستید یعنی خود ماده یکی از سلسلۀ علل است.

تلمیذ: می‌خواهم ببینم این بعدی وجود هست یا نیست؟

استاد: در ظرف خودش وجود است نه الآن! این را سؤال می‌کنم یک دقیقۀ پیش شما کجا بودید؟ وجود یک دقیقه پیش شما کجا رفت؟

تلمیذ: الآن هست.

استاد: کجاست؟ پس چرا من نمی‌بینم؟

تلمیذ: بله سؤال من همین است. مطلب شما خیلی عالی است ولی می‌خواهم برای خود من جا بیفتد یعنی بتوانم ملموسش کنم.

استاد: من به شما می‌گویم: چطوری!

تلمیذ: شما فرمودید که ماده بدون زمان نمی‌تواند باشد هرجا که ماده هست زمان هم هست در آن بحث هیولای اولیه که فرمودید یعنی با وجود تحقق آن هیولا، زمان هم به‌وجود می‌آید! همان موقع که هیولا می‌آید زمان هم می‌آید.

استاد: بله.

تلمیذ: پس ماده هم بدون زمان نمی‌تواند باشد.

استاد: حرف این جلسۀ ما با این مسئله منافات ندارد.

تلمیذ: پس چطور شما می‌فرمایید که حضرت رسول از زمان خارج شد؟

استاد: می‌تواند خارج شود.

تلمیذ: نمی‌تواند. شما می‌فرمایید ماده، این جسم خارجی ولی زمان ندارد.

استاد: می‌دانم آن کاری که حضرت می‌کند این است که در اینجا این قافله‌ای که یکی پس از دیگری این قافله هرکدام در ظرف خود وجود دارد و پیغمبر هم سوار یکی از این شترهای این قافله است حالا اسمش را زمان می‌گذاریم، این شتر مربوط به این ساعت، شتر بعدی مربوط به ساعت بعد همین‌طور شترهایی که در یک سلسله قرار دارند رسول خدا در هرکدام از این شترها قرار دارد، رسول خدا از شتر اول می‌آید و روی شتر دهم می‌نشیند! این را می‌گویند: زمان را برداشتن! شتر دهم هم زمان است یعنی وقتی که رسول خدا قضایا را زنده کرد دوباره از زمان خارج نشد یک تکه از زمان را حذف کرد، جای وجود بعدی را با وجود قبلی عوض کرد.

تلمیذ: پس سیدالشهداء در روز عاشورا حضرت رسول را دید؟ در کربلا روز عاشورا سیدالشهداء این صحنه را دید یا نه؟