کیفیت ارتباط علت و معلول در امکان استعدادی
تحلیل نقش اراده ولی در حذف زمان و تحقق اعجاز
این جلسه به بررسی کیفیت ارتباط میان علت و معلول در موجودات مادی و مجرد میپردازد. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی با تبیین تفاوت میان ابداعیات که بدون واسطه و زمان محقق میشوند و حوادث مادی که مشمول قاعده ماده و مدت هستند، به تحلیل امکان استعدادی میپردازد. بحث اصلی بر این محور است که آیا تحقق یک پدیده مادی، لزوماً نیازمند طی شدن تمام مراتب طولی علیت در بستر زمان است یا خیر. در این راستا، دیدگاه مرحوم علامه طباطبایی درباره اعجاز و حذف زمان توسط اراده ولیّ مورد نقد و بررسی قرار میگیرد. استاد با رد لزوم طی شدن سلسله علل مادی در اعجاز، تبیین میکند که اراده ولیّ میتواند بدون حذف قانون علیت، زمان را از میان برداشته و صورت جدیدی را در خارج محقق سازد. در نهایت، بر این نکته تأکید میشود که وجود مادی، کیفیت متنازله وجود مجرد است و استمرار آن نیز همواره وابسته به سلسله علل طولی است.
مرتب سازی:
کیفیت ارتباط علت و معلول در امکان استعدادی
8تلمیذ: اصلی نداریم که در عالم ماده بنا را بر آن اصل بگذاریم؟
استاد: آنچه که در عالم ماده اصل است التزام به علیت است خب علیت هم هست. الآن از علیت که خارج نشدیم. الآن شما علیت را منحصر به این میکنید ما میگوییم که علیت منحصر به این نیست. یک علیت به این است که طبق قاعده یک قضیهای که میخواهد تبدیل به مسئلۀ دیگر بشود صد سال طول بکشد. مگر نداریم؟! سابق یک بذری را که در زمین میکاشتند برای اینکه این بذر تبدیل به درخت بشود سه سال طول میکشید. الآن کود شیمیایی آوردند همین سه سال تبدیل به شش ماه میشود. لعلّ اینکه الآن با اسباب و ادواتی این شش ماه تبدیل به شش روز شود! یعنی بهمحض اینکه این بذر را میکارید بعد از شش روز تبدیل به درخت شود. در روایت داریم که در زمان ظهور امام زمان عجّل الله تعالی فرجه شب بذر را میکارند صبح درخت میوه هم داده است!1 روایت داریم یعنی مسئله چیز نیست! این بهخاطر این است که ... آیا الآن تمام این امکانات عالم ماده برای انسان روشن شده یا نشده است؟ روشن نشده است. خیلی از امکانات ممکن است الآن برای ما مخفی باشد. یکهزارم آنهم برای ما روشن نشده است لعلّ اینکه از همین ماده یک امکانات و خواصی بعداً کشف شود و در ترکیب آنها این رشد گیاه که باید در عرض شش ماه باشد درعرض شش ثانیه میشود. چه اشکالی دارد؟!
و این در همۀ مسائل همینطور است اصلاً تکنیک بر پایۀ همین قضیه است که از قوانین خود ماده برای رسیدن به صورت جوهری استفادۀ بهینه بشود، خارج از ماده که نیست. فرض کنید در سابق مردم مقدار کمی از قوانین عالم طبع و ماده را میدانستند الآن بیشتر میدانند بعداً بیشتر میدانند و همینطور مدام دارد به معلومات همین ماده اضافه میشود. فرض کنید در سابق سوخت از پی بود. در آن زمان پی را آب میکردند و چراغ را با آن روشن میکردند. بعد آمد یکخرده گذشت و نفت شد و نفت بهتر از پی بود. یک مدت گذشت تبدیل به انرژی برق و کهربا شد. کیفیت استحصال کهربا فرق میکند. یک وقتی نیروگاه بهخاطر آن انرژی اولیه و مولد کهربا، انرژی خودش از همین نفت استحصال میشود که همین نیروگاههای گازی و امثالذلک برای این است . یک وقتی آن انرژی بهواسطۀ سد استحصال میشود خب این از آنها بهدست میآید. یک وقتی آن انرژی بهواسطۀ انرژی باد استحصال میشود.
- . مصدر در حال بررسی