امکان ذاتی و استعداد در حوادث زمانی

اینها همه از برکت همان پدر بزرگوار ما حضرت آدم است، آنجا هم که دیگر محدودیت نسل و وازکتومی² و توبکتومی³ و از این چیزها هم که نبوده است که لوله ببندند و چه‌کار کنند، یک‌سره کارخانه به راه بود! اینها قبل از اینکه عروسی کنند متوسل شده بودند و خدا هم گناه آنها را بخشیده بود، حالا این دیگر مفصل است که منظور از گناه و ذنب در آنجا چیست. تصور نکنید این ذنب را انجام دادند و از آن گندم خوردند، ما هم خوردیم که اگر ما نمی‌خوردیم اینجا نمی‌آمدیم! گفت:

* * *

منظور در همان عالم ذر است! من ملک بودم و در آنجا جایم بود یعنی ارواح ما در آنجا بوده است و آدم من را در اینجا آورد و آن تعلق و ارتباط و حلقۀ بین آن ملک و این بدن عنصری، واسطه آدم بنده خدا بود!

تلمیذ: آدم که در این عالم آمد تقصیر خداست، خدا می‌خواست کیف کند و اسماء خود را ببیند، ما را در این دنیا آورد!

استاد: حالا آن‌طور هم می‌شود این‌طور هم می‌شود. حالا بندۀ خدا حضرت حافظ که نمی‌خواهد اعتراض کند، فقط می‌خواهد در اینجا آن کیفیت وصول را بیان کند و قصد اعتراض ندارد والاّ اعتراض به خودش هم وارد است!!

تلمیذ: یک روایتی هم هست که حضرت موسی به حضرت آدم شکایت کرد، حضرت آدم در جواب گفته بود که تو هم اگر جای من بودی همین کار را می‌کردی.⁶

استاد: یعنی از آن گندم می‌خوردی.

تلمیذ: بالأخره می‌خواست بگوید که قضاء الهی این بود و تقصیر من نبود.

استاد: بله درست است. یااینکه فرض کنید روایاتی که دربارۀ امیرالمؤمنین علیه‌السّلام داریم که من با آدم بودم من با شیث بودم من با نوح بودم⁷ و توسلاتی که حضرت نوح به خمسه کرده است،⁸ تمامی اینها کجا روایات آحاد است؟! اینها متواتر است! در اینکه خلقت اینها قبل از خلقت مبدعات بوده است چه برسد به عالم ملکوت! این مسئله جزء روایات آحاد نیست.