نقد و بررسی فرضیه نسبیت انیشتین و ماهیت زمان

درس دویست و هشتاد و هفتم

بررسی و تبیین مسئلۀ زمان و اشکال به فرضیۀ نسبیّت انیشتین

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرّحمٰن الرّحیم

بررسی فرضیۀ نسبیت انیشتین

تلمیذ: شما فرضیۀ انیشتین را رد کردید؟ می‌شود اجمالاً بفرمایید چه بوده است و چطور؟!

استاد: نسبیت؟!

تلمیذ: بعضی از رفقا گفتند که اصل قانونش این است که می‌خواهد زمان و مکان را از اطلاق بردارد، یک اجمالی را بیان بفرمایید.

استاد: البته اصل فرضیه این است که ایشان نسبت خود جسم به خارج را یک امر نسبی می‌داند درحالی‌که خود این نسبت در موقعیت خود این جسم ـ جرم ـ باید لحاظ بشود، چه ارتباطی با خارج داشته باشد یا نداشته باشد. فرض کنید که یک گلوله‌ای از یک اسلحه‌ای خارج بشود، خب این با یک سرعتی خارج می‌شود. حالا یک وقت این گلوله از یک جسم ساکن و راکد شلیک می‌شود، این یک سرعت دارد و یک وقتی این شیء از یک جسم متحرک شلیک می‌شود، [این‌هم یک سرعتی دارد]. وقتی سوار یک ماشین هستید و حرکت می‌کنید آن گلوله را شلیک می‌کنید، سرعت این گلوله بیشتر از سرعت آن گلوله‌ای است که از یک جسم ساکن شلیک می‌شود. چرا؟ چون خود آن سرعت گلوله به اضافۀ حرکت ماشین که صد کیلومتر در ساعت است ضمیمۀ این مسئله می‌شود، آن‌وقت درقبال آن جرم خارجی اندازه گرفته می‌شود و وقتی که آن جرم خارج را ساکن ببینیم، این حرکت گلوله را از مقابل خود سریع‌تر می‌بیند تا وقتی که این ساکن باشد، این اساس فرضیۀ انیشتین است؛ یعنی براین‌اساس دیگر سرعت، یک امر نسبی خواهد بود و یک امر معین و مقدر نیست.

بنابراین در زمان و مکان، الآن زمان در ارتباط با این نحو از گردش زمین سنجیده می‌شود؛ یعنی 24 ساعتی که حرکت زمین به دور خودش یا همان حرکت وضعی باشد، بر همین اساس سرعت اشیاء و اجرام را درنظر می‌گیریم؛ یعنی حرکت زمین به دور خودش به اضافۀ حرکت زمین به دور خورشید. در حرکت زمین به دور خورشید، بیشتر این مسئله است که ما براین‌اساس که یک سال زمین به دور خورشید می‌گردد، مطابق با این وضعیت الآن حرکات را درنظر می‌گیریم. فرض کنید که سرعت نور الآن در این ثانیه که می‌گوییم که در یک ثانیه سیصد هزار کیلومتر سرعت دارد، این یک ثانیه‌ای است که ما این یک ثانیه را گرفته‌ایم و شما می‌توانید این یک ثانیه را کمتر یا بیشتر کنید؛ یعنی این میزان را برای نور قرار داده‌ایم. سرعتی که نور از اینجا به آنجا دارد، این سرعت برای حرکتش از این نقطه به آن نقطۀ دیگر یک حرکت واقعی است ولی فاصله‌ای را که برای این سرعت درنظر می‌گیرید، این فاصله یک مسئلۀ اعتباری می‌شود و براساس گردش زمین این را درنظر می‌گیرید. ثانیه‌ها و دقیقه‌ها و ساعت‌ها براساس گردش زمین و حرکت زمین است.