تفاوت امکان ذاتی و امکان استعدادی

منظور از استعاره

این مجاز در اینجا چه عملی انجام می‌دهد؟! مسئلۀ استعاره در اینجا چیست؟ مسئلۀ استعاره عبارت از خلق است؛ شخص مستعیر خالق و خلاق است! همان‌طوری‌که خدای متعال خالق و خلاق است ما هم خالقیم و خلق می‌کنیم! این استعاراتی که ما به‌کار می‌بریم تمام این استعارات خلق هستند منتها خلق ماهیتِ ساختگی و ماهیتی که در خارج نیست و وجود خارجی ندارد فقط وجود ذهنی دارد! آثار خارجی آثاری است که حکایت از این خلق مستعار می‌کند. وقتی که رجلی شجاع است، آن شجاعت و تهور و جرئت حکایت از ماهیتی می‌کند که آن ماهیت را ما خلق کردیم، آن ماهیت را ما به‌وجود آوردیم، آن ماهیت، ماهیت مجعوله می‌شود، این چه می‌شود؟ عموم و مجاز.

پس در هر استعاره‌ای این مسئلۀ عموم‌ و مجاز ـ که رأی سکاکی است البته نه به این کیفیتی که عرض کردم با مقداری دقت بیشتر! ـ آن مستعیر خلق می‌کند، خلق ماهیتی بینابین می‌کند؛ بین اسد و انسانیت که دیگر این ماهیت مبهمه و ماهیت مجمله بِإبهامه و إجماله شامل هردو قسم مختلفة الحقائق هم خواهد شد، ثلاثة الأقسام هم باشد باز شاملش خواهد شد، اربعة الأقسام هم باشد دوباره شاملش خواهد شد، شامل بقر هم می‌شود، اگر یک بقر باشد که مثلاً شجاع باشد. شامل مرأة هم خواهد شد؛ بعضی مرأة‌ها هستند که پنجاه‌تا مرد را حریف هستند خدا قسمت نکند که آدم گیر آنها بیفتد! این شامل آنها هم خواهد شد! من‌باب‌مثال شامل بعضی از حیوانات دیگر هم خواهد شد. علیٰ‌کلّ‌حال دیگر در اینجا آن ماهیت ما بإبهامه دارای توسعه است یعنی مصادیق مختلفی را در این ماهیت مبهمۀ خودش می‌تواند جعل کند، این مسئله مسئلۀ عموم‌ و مجاز است که اگر ما همین مطلب را دقت کنیم اشکالاتی که بر این مسئله وارد می‌شود من خیال می‌کنم جوابش داده شد، حالا توضیحش را بعداً خدمتتان عرض می‌کنم. این نکتۀ اول است که در بحث عموم‌ و مجاز هست.