
کیفیت خلق عارف و مسئله انعدام مخلوق
بررسی دیدگاه محیالدین در پرتو نظام قضا و قدر الهی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دیدگاه محیالدین ابنعربی پیرامون کیفیت «خلق عارف» و تأثیر غفلت او بر بقای مخلوق میپردازد. بحث با تبیین جایگاه عالم اسماء و صفات کلیه یا همان لوح محفوظ آغاز میشود و تفاوت قضا و قدر حتمی و غیرحتمی با استناد به نمونههای تاریخی و روایی تشریح میگردد. در ادامه، این پرسش مطرح میشود که آیا غفلت عارف از فعل خود، موجب انعدام آن مخلوق میشود یا خیر. استاد با تحلیل نظام علّی و معلولی و جایگاه عارف در سلسله مراتب هستی، استدلال میکند که فعل عارف در راستای مشیت الهی قرار دارد و همچون سایر موجودات، پس از تحقق، در حافظه هستی باقی میماند. این جلسه با نقد دیدگاه انعدام و جایگزینی آن با مفهوم «تبدل صورت»، به تبیین دقیقتر قدرت عارف در مقام وساطت در سلسله علل میپردازد و شبهات پیرامون این موضوع را برطرف میکند.
کیفیت خلق عارف و مسئله انعدام مخلوق
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دیدگاه محیالدین ابنعربی پیرامون کیفیت «خلق عارف» و تأثیر غفلت او بر بقای مخلوق میپردازد. بحث با تبیین جایگاه عالم اسماء و صفات کلیه یا همان لوح محفوظ آغاز میشود و تفاوت قضا و قدر حتمی و غیرحتمی با استناد به نمونههای تاریخی و روایی تشریح میگردد. در ادامه، این پرسش مطرح میشود که آیا غفلت عارف از فعل خود، موجب انعدام آن مخلوق میشود یا خیر. استاد با تحلیل نظام علّی و معلولی و جایگاه عارف در سلسله مراتب هستی، استدلال میکند که فعل عارف در راستای مشیت الهی قرار دارد و همچون سایر موجودات، پس از تحقق، در حافظه هستی باقی میماند. این جلسه با نقد دیدگاه انعدام و جایگزینی آن با مفهوم «تبدل صورت»، به تبیین دقیقتر قدرت عارف در مقام وساطت در سلسله علل میپردازد و شبهات پیرامون این موضوع را برطرف میکند.
کیفیت خلق عارف و مسئله انعدام مخلوق
10الآن در بدن من قدرت، توان و نیرو هست، این نیرو متراکم است و شما هم از این نیرو و قدرت اطّلاع ندارید، چه وقت از آن اطّلاع پیدا مىکنید؟ وقتى که من آن قدرت در نفس را در خارج بیاورم و مصداق خارجى قدرت را با بلندکردن این ظرف آب در اینجا نشان بدهم. پس اینکه این ظرف آب در روى زمین بود و الآن بلند مىشود یک مصداق قدرت در خارج انجام شد. منشأ مصداقِ قدرت در خارج در نفس بود که بهواسطۀ انبعاث در عضلات دست این قدرت وجود خارجى پیدا مىکند، این وجود خارجى همان مقامِ انزال و پایینآوردن قدرتِ نفس در خارج است.
تمثیل کیفیّت خلق کردن عارف به قدرت مادّی در افراد
عارف وقتى مىخواهد در خارج یک کارى را انجام بدهد اوّل در وجود خود آن اسم قادر و قدیر را قرار مىدهد، آن نیروى مادّی را که الآن در همۀ ما موجود است منتها ما چون با مسئلۀ عارف کمتر ارتباط داریم از آن نیرو و قدرت فعلاً اسم نمىآوریم، البتّه اینکه مىگویم از آن، اسم نمىآوریم مربوط به عوام است و الاّ رفقا که از این مطالب گذاشتهاند.
قدرتى را که الآن ما در وجود خود احساس مىکنیم عبارت است از یک حقیقتى که وابستۀ به ما است، آن حقیقت و واقعیّت از لوازم ذات ما است. امّا اگر من مریض بشوم یا اینکه دچار ناراحتى اعصاب بشوم یا دچار فلج عضلانى بشوم یا اینکه منبابمثال دیدید بعضى وقتها دستمان خواب مىرود؛ کسى که دستش خواب مىرود اصلاً نمىتواند دستش را حرکت بدهد، باید صبر کند و یکقدرى بماند تا اینکه این دست آمادگى پیدا کند تا بتواند حرکت بکند. در آن حالى که دستِ انسان خواب رفته است یا انسان فلج شده است یا مَرَض بر انسان غلبه کرده است و انسان قدرت ندارد حتّى این دستمال را بردارد، آیا در آنجا هم باز احساس قدرت مىکند یا نمىکند؟ در آنجا دیگر احساس قدرت نمىکند چون در وجودش دیگر قدرت نمىبیند، با اینکه هر دو حال یکی است؛ یعنى الآن که سالم است و کارى انجام نمىدهد با آنوقتى که خوابیده است و در بستر افتاده است و فلج شده است یا مَرَض بر او غلبه کرده است، در هر دو حال کارى را انجام نمىدهد ولى در این حال، احساس قدرت دارد و در آن حال، احساس قدرت ندارد.
