اثبات وجود ذهنی از طریق تصور معدوم

معنای شهادت زمان در قیامت

تلمیذ: آیا شهادت زمان و مکان برای افراد در قیامت هم به همین معنا است؟

استاد: برگشت تمام اینها به استمرار خود مادّه است، یعنى زمان چیزى نیست تا در روز قیامت یک شخص بیاید و بعد هم زمان بیاید در مقابلش و بگوید که من شاهد هستم که در فلان روز این این کار را کرده است. این‌طور نیست بلکه اسم خود این استمرارِ وجود در روز قیامت، زمان است. مثلاً وقتى که خدا گفت که شما فلان کار را انجام داده‌اید! مى‌گوید که من انجام نداده‌ام! مى‌گوید انجام نداده‌اید؟! یک‌دفعه فیلم را برمى‌گردانند و نشان می‌دهد که این شخص در آن موقعیّت این کار را انجام داده است، اسم این مى‌شود زمان؛ یعنى شما در این وقت و در این برهه این عمل را انجام داده‌اید! نه اینکه زمان چیزى غیر از این باشد. یعنى ماقبل و مابعد وجود شما را حذف مى‌کنند و فقط همین نقطه را مى‌گیرند می‌گویند که نگاه کن شما این کار را انجام داده‌اید، شما این دروغ را در این موقع گفته‌اید و شما این راست را در این موقع گفته‌اید! این دروغ گفتن و راست گفتن را انسان احساس مى‌کند که در این شرایط کَونى و استمرار کَونى و بقاء یعنی در این نقطه این عمل از او سر زده است. این می‌شود زمان و این معنای شهادت زمان است.

توضیح در اعتبارِ معتبر بودن کیفیّت اعتبار زمان

تلمیذ: اگر زمان اعتباری است، پس چرا خداوند اعراب جاهلی را مذمّت می‌کند که جای ماه‌ها را عوض می‌کنند و ماه‌های حرام را به تأخیر می‌اندازند؟

استاد: این فرق مى‌کند، اینها همه گردش ایّام است، گردش خورشید و ماه است، این همان استمرار است، چه فرقى مى‌کند؟! اینها اعتبار نیستند بلکه شارع به این محدودۀ از استمرار یک ارزش خاص مى‌دهد و این اشکالی ندارد! شارع مى‌گوید که من به این محدودۀ از استمرار کَون، کواکب، ستارگان، سیّارگان، شمس، قمر و ارض اعتبار خاص مى‌دهم. اتّفاقاً این خیلى هم مهم است و اشکالى ندارد.