مبانی و حقیقت وجود ذهنی در فلسفه اسلامی
تحلیل تفاوت حمل اولی ذاتی و حمل شایع صناعی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مبانی وجود ذهنی و حل اشکالات پیرامون آن میپردازند. بحث با تفکیک میان دو نوع حمل آغاز میشود؛ حمل اولی ذاتی که ناظر به مفهوم و ذاتیات یک شیء است و حمل شایع صناعی که به اتحاد وجودی در خارج اشاره دارد. استاد با بهرهگیری از این تفکیک، به بررسی چگونگی حضور جواهر و اعراض در ذهن پرداخته و این پرسش را مطرح میکنند که آیا حضور این مفاهیم در ذهن، به معنای تغییر ماهیت آنهاست یا خیر. در ادامه، با تکیه بر دیدگاههای فلسفی، تبیین میشود که چگونه نفس با پذیرش این صور، دچار تحولی از سنخ کیف نفسانی میشود. این جلسه با هدف گشودن کلید ورود به مباحث پیچیدهتر وجود ذهنی و رفع تناقضات ظاهری در قضایای فلسفی، راهکاری دقیق برای فهم نسبت میان ذهن و واقعیت خارجی ارائه میدهد.
مرتب سازی:
مبانی و حقیقت وجود ذهنی در فلسفه اسلامی
10تلمیذ: ما میخواستیم به کلیت برسیم در جزئی توقف کردیم ...
استاد: نه، منافات ندارد. او هم جزئی است و هم کلی است. راجع به خدا چه؟! خدا قابل صدق بر کثرین هست؟! بله آقا اینقدر خدا داریم! چه کسی گفته قابل صدق نیست؟!
تلمیذ: ؟؟ الله که ما میگوییم کلی است منتها یک مصداق در خارج دارد ...
استاد: کلی نیست جزئی است؛ جزئیای که دارای سعه است.
تلمیذ:... اقسام کلی که بیان میکنند میگویند که یک کلی داریم که در خارج یک مصداق بیشتر ندارد مثل واجبالوجود مثل الله مثلاً ...
استاد: نه، این مسئلهاش فرق میکند. در بحث کلی به آنی میگویند که وجودش در خارج طارد وجود دیگر نباشد گرچه در خارج وجود واحد داشته باشد مثل خورشید. الآن اگر یک خورشید که از اینجا درمیآید خورشید دیگری از آنجا دربیاید منافاتی ندارد ولی ما یک خورشید داریم ولی راجع به الله که اینطور نیست؛ الله، نفس خود تصور این مفهوم، طارد برای وجود و شریک برای خودش خواهد بود، نمیتواند کلی باشد این ممتنع است مثل مسئلۀ وجود؛ آیا شما میتوانید برای وجود، ثانی فرض کنید؟! یعنی نفس تصور وجود اقتضاء میکند که ثانی برای وجود خلق نشود چون هرچه را که شما ثانی برای وجود بپندارید داخل در مفهوم وجود است.
تلمیذ: ؟؟؟ این بحث منطقی در رابطه با واجبالوجود است ...
استاد: نسبت به واجبالوجود هم ما عرض کردیم که اشکالی که کردید خب هست.....
أللهم صل علی محمد و آل محمد