ماهیت وجود ذهنی و کیفیت تحقق آن در نفس

آنچه که در خارج هست همین است، این دوتا نمی‌شود. اینکه در خارج است ما قسمتش می‌کنیم. خودتان هم می‌بینید، نصفی را با ارّه [می‌بریم] و اینجا می‌گذاریم و نصفی را هم آنجا می‌گذاریم ولی آن را که در ذهن هست، ما او را تقسیم نمی‌کنیم. یک صفحه‌ای را در ذهن آوردیم. دلیلش این است که وقتی که شما آن را تقسیم کردید باز درعین‌حال، صفحۀ اول به حال خودش باقی است یا نه خراب شد؟! هست!

یک صفحه در ذهن آوردید. یک صفحه را هم سه‌تا تقسیم کردید و اینجا گذاشتید. این سه‌تا تقسیم صفحۀ اول را اگر ازبین برد معلوم می‌شود همان صفحۀ اول تقسیم شده است. مثل اینجا؛ وقتی که شما این [کاغذ] را تقسیم می‌کنید دیگر تمام شده و دیگر این نیست. دوتا نیمه است که در کنار هم قرار گرفته است. یکی اینجاست و یکی اینجاست ولی شما با حفظ صورت اوّلی ذهنی، سه‌تا تقسیم قرطاسی هم در کنارش قرار می‌دهید. پس شما سه تصور درست کردید. در ذهنتان تقسیم نکردید درحالی‌که تقسیم از آثار کم است.

پس معلوم شد آنچه که در ذهن شماست، فرد برای کم نبود. اگر فرد بوده باید تقسیم بشود دیگر که البته تقسیم نشده است. شما یک چیز دیگر درست کرده‌اید؛ مثل اینکه سه صورت گرفتید؛ یک صورت را در اینجا می‌گیرید بعد وقتی که این را تقسیم می‌کنید، یک صورت دیگر هم از این می‌گیرید. این دوتا عکس را کنار هم می‌گذارید. خب آنکه در ذهن شماست همین انجام شده است. لذا آثار خارجی در ذهن نیامده است.

فَإنَّ مَعنَى الکَمّ لَیسَ ... معنای کم نیست مگر همان که به ذات منقسم می‌شود. اگر شخصی این‌طور بگوید که آن تقسیم که الآن شما تعریف برای کم آوردید قابل قسمت است، اصلاً خود ذاتیات است، ذاتیات هم که جدا از آن ذات نیست پس چطور ممکن است که آن آثار خارجی در ذهن نباشد؟! چطور آنچه که در ذهن هست کم است ولی قبول انقسام نکند؟! این نمی‌شود! پس شما اصلاً نباید بگویید که کم است!