تبیین کیفیت ادراک و وجود ذهنی

لذا ما روایت داریم: وقتی که بچه می‌آید یک چیزی را به شما می‌گوید، در سرش نزنید، بگویید که بله، درست است. چون بچه که نمی‌فهمد! بچه خلق می‌کند و وقتی خلق کرد...

من الآن خودم صوری در دوران طفولیت در ذهن من هست که هرچه از والده و والد سؤال می‌کردیم می‌گفتند که وجود خارجی نداشته است.

... نیّتی از امام زمان دارد، امام زمان را هم یک آدم بزرگی می‌داند یک آدم چیزی می‌داند. درخت را هم چیز می‌داند. مثلاً در عالم خیال خودش از آن آسمان آمده و دارد از آن بالا نگاه می‌کند و واقعاً می‌گفت، من نشسته بودم می‌گفت که نگاه کنید نگاه کنید امام زمان بالای درخت نشسته و... این بچه درست می‌کند یعنی خلق می‌کند.

مرحوم آخوند می‌فرماید که ذهن انسان هم همین است منتها حالا آن یک چیز دیگر خلق می‌کند اما ما نه، ما آنچه را که به حساب خودمان و حساب متعارف منطبق با خارج است خلق می‌کنیم. بنا بر این دو نظر دیگر اشکال ثانی وارد نمی‌شود. اشکال ثانی در آن جایی است که شبح خارج بخواهد بیاید که یا ورود ماده بر مجرد است که قوۀ خیال باشد یااینکه بر آن روح بخاری که انطباق کبیر بر صغیر باشد، دراین‌صورت اشکال وارد می‌شود ولی بنا بر این توضیح دیگر اشکال وارد نمی‌شود. البته مطالب باز هست إن‌شاء‌الله برای جلسات بعد باشد.

أللهم صل علی محمد و آل محمد