اثبات وجود عالم مثال و حقایق غیرمادی

لذا ما وقتی که در عالم مثال برویم ـ البته بهتر بود که ایشان مکان و زمان را ذکر کنند منتها مطابق با آن عالم مثال ـ در عالم مثال مکان هست منتها نه مثل این مکان! زمان هست ولی نه مثل این زمان! وقتی که شما در خواب یک صورتی را می‌بینید آن صورت را در یک جایی می‌بینید، همان جا مکان است منتها مکان مناسب با عالم مثال که با اینجا فرق می‌کند. قوانینی که در عالم مثال هست بعضی‌ها مثل عالم ماده است و بعضی‌ها با عالم ماده تفاوت می‌کند. شما در عالم ماده نمی‌توانید اجتماع بین ضدین بکنید ولی در عالم مثال این‌طور هست؛ یعنی یک شیء از یک مرتبه از یک حالت به حالت دیگر درمی‌آید درعین‌حال که او یکی است یعنی هم این است و هم آن است. از یک راهی شما می‌روید درعین‌حال از راه خلافش هم می‌روید. در عالم خواب اتفاق می‌افتد!

شخصی برای من نقل می‌کرد و می‌گفت که در خواب دیده بود که در طهران حرکت می‌کند و به یک میدانی می‌رسد که یک گوی نورانی در این میدان می‌چرخد و از این‌طرف می‌چرخد درعین‌حال از آن‌طرف هم می‌چرخد درعین‌حال به‌سمت بالا و درعین‌حال به‌سمت پایین حرکت دارد درحالی‌که این مسئله در این عالم ممتنع است! یعنی جمع بین نقیضین یا جمع بین متضادین و جمع بین اضداد است! ولی در آن عالم انسان این را ادراک می‌کند و می‌تواند در ذهن بیاورد ولی در خارج نمی‌تواند بیاورد.

در عالم مثال اشیائی وجود دارند که وقوع خارجی آن اشیاء در این عالم محال است ولی در آن عالم محال نیست. چرا این‌طور است؟! به‌جهت اینکه آن اسباب دست‌وپاگیر عالم ماده، در عالم مثال وجود ندارند ولی به‌واسطۀ محدودیت شکل و صورت نمی‌تواند خود را به عالم عقل که مافوق عالم مثال است برساند. بنابراین نور وجودیه از مرتبۀ ماده به مرتبۀ تجرد مدام شدتش زیاد می‌شود؛ ما حالا خیال می‌کنیم به‌عکس است یعنی ماده قوی‌تر است. نه! آن ماده به‌واسطۀ ضعف وجودی که دارد آثار کمتری را از خود بروز و ظهور می‌دهد. وقتی که به مثال اعظم رسیدیم آثار بیشتری را بروز و ظهور می‌دهد و وقتی که به عالم عقل رسیدیم دیگر آثار بیشتر و خیلی بالاتری را بروز و ظهور می‌دهد.