اثبات وجود عالم مثال و حقایق غیرمادی

ادراک بیشتر از حقایق اشیاء به‌واسطۀ نزدیکی بیشتر به مثال اعظم

این استکمال عقل متصل است که به عقل منفصل می‌رسد. البته خب در اصطلاح متعارف هست که می‌گویند: فلانی عقل منفصل اوست. خب این یک مسئلۀ عامیانه است که می‌گویند، یعنی مشاور او در کارهای اوست ولی مسئلۀ عقل منفصل همان عالم عقول است. این مطلب به همین کیفیت است یعنی وجود مثال اصغر، این مثال اصغر متصل به انسان است و این مثال در کنار و جنب آن مثال اعظم قرار دارد و به‌واسطۀ ارتباط با آن مثال، این ذهن می‌تواند نقشه بردارد. لذا هرچه ذهن به مثال اعظم نزدیک‌تر باشد ادراکش از حقایق اشیاء بیشتر است! آن که به مثال اعظم نزدیک‌تر است ادراکی که از صوت یک بلبل می‌کند با آن که ما می‌کنیم فرق می‌کند! آن که با مثال اعظم نزدیک‌تر است، زیبایی‌ای را که از یک گل می‌بیند با آن که ما می‌بینیم تفاوت دارد! آن که به مثال اعظم نزدیک‌تر است آنچه را که از صور اشیاء از حب، بغض، کیفیت نگاه‌ها و آن مسائلی که در مواجهۀ با انسان در ذهن پیدا می‌شود، ادراک او خیلی بالاتر است. چرا؟! همان ادراک است و همان نگاه است، یک شخص پیش یک شخص بزرگی می‌نشیند و من هم پیش او می‌نشینم، هردو می‌نشینیم و او یک قسم صحبت می‌کند، مطالبی را که من می‌شنوم او هم می‌شنود، من یک‌طور برداشت می‌کنم و او یک‌طور برداشت می‌کند! این می‌گوید که منافق است و من می‌گویم که عجیب آدم خوبی بود! دیدی چه قشنگ صحبت کرد؟! چون مثال اصغرش با مثال اعظم ارتباط بیشتری دارد مطالبی که از لابه‌لای این صحبت [می‌فهمد درست‌تر است].

شناخت افراد از روی کیفیت کلام

﴿فَلَعَرَفۡتَهُم بِسِيمَٰهُمۡ وَلَتَعۡرِفَنَّهُمۡ فِي لَحۡنِ ٱلۡقَوۡلِ﴾¹ در کیفیت کلام می‌توانی اینها را بشناسی؛ وقتی یک منافق با انسان صحبت می‌کند از کیفیت حرف زدن انسان می‌فهمد که نفاق دارد یا صادق است! از کیفیت نگاه کردن مشخص است که نفاق دارد یااینکه صادق است. ﴿سِيمَاهُمۡ فِي وُجُوهِهِم مِّنۡ أَثَرِ ٱلسُّجُودِ﴾² برای همین است.