پاسخ به اشکال لزوم اتصاف نفس به صور ذهنی

یک وقتی نشسته است و می‌گوید: فلان دزد که آمد این کار را کرد، اول نردبان گذاشت و از پله‌ها بالا رفت و وارد بام شد! فقط این است و خودش را از قضیه کنار نگه می‌دارد که این فقط فرد مفهومی است. یک وقت خودش دارد نقشه می‌کشد که چطور بالا برود! در اینجا الآن دزد هست گرچه در منزلش نشسته است! دارد نقشه می‌کشد که چطور نردبان را بگذارم و از آنجا بالا بروم و از آنجا بروم درب را باز کنم و اموال را بدزدم! الآن او دزد هست و اگر عزرائیل بیاید گریبانش را بگیرد؛ به‌عنوان دزد این کار را انجام می‌دهد! ما که تجری را قبول داریم و مبحث تجری را خوانده‌ایم! اگر من الآن در خودم تصور زنا را بکنم که من‌باب‌مثال اگر الآن فلان زنِ شوهردار یا فلان مورد حرام بود این‌طوری او را می‌گرفتم و در خانه می‌بردم و با او زنا می‌کردم، با این تصوری که الآن می‌کنم، الآن زناکار هستم گرچه این عمل در خارج انجام نشده است! به مقداری که نسبت به این قضیه التفات دارم، به همان مقدار زناکار هستم! مثلاً یک وقتی می‌گوید: اگر موردش پیش بیاید این کار را انجام نمی‌دهم. خب اینها مراتب دارد. خدمتتان عرض کردم که همۀ تصورات ذهنی انسان مراتب دارد. بعضی‌ها هستند که می‌گویند: برویم دست به یک قتلی بزنیم. می‌گوید: من می‌آیم و کمکت می‌کنم ولی من نمی‌زنم! اگر می‌خواهی بزنی من نگه می‌دارم ولی تو خودت بزن! خب این باز قضیه‌‌اش با آن کسی که خودش مستقیماً زده فرق می‌کند. یکی می‌گوید که من به تو می‌گویم فلانی کجاست ولی نمی‌آیم که او را بگیرم! این باز یک‌قدری دورتر است. یکی می‌گوید که من نمی‌گویم فلانی کجاست که تو بروی و او را بزنی ولی هوای تو را دارم! باز این دورتر است.

تفاوت جرم برحسب نیات و کیفیت آن