ماهیت و کیفیت وجود ذهنی در فلسفه

بنابراین آنچه را که شما قبل از اینکه عکس را ببینید، نگاه به این صورت می‌کنید یک ذهنیتی و یک صورتی از این واقعیت خارجی در نفس شما هست. اینکه الآن به این عکس مثال زدم به‌خاطر مسائلی است که راجع به قول به شبح خواهیم گفت و یکی از ادلۀ بطلان قول به شبح همین مطلبی است که من در اینجا مثال به عکس زدم. خب این صورتی که الآن در اینجا هست، شما یک صورتی از این زید جناب حکیم متأله ما از این در ذهن می‌آورید، بعد عکس ایشان را هم از جیب درمی‌آورید؛ عکس ایشان را از جیب کناری درمی‌آورید نگاه می‌کنید، می‌بینید که آنچه را که از ایشان در ذهن داشتید با آنچه که الآن در روی این عکس است دقیقاً تطبیق می‌کند. از اینجا ما این را می‌فهمیم که آنچه که ما از خارج در ذهن برداشت کردیم با آنچه که پدیدۀ انتقال صورت در خارج هست یکسان است و یک سر مو هم تفاوت نمی‌کند! اصلاً فرق نمی‌کند!

دلیلی بر ردّ مکتب اگزیستانسیالیسم

آنهایی که در مکتب اگزیستانسیالیست هستند و قائل هستند بر اینکه خارجی وجود ندارد، جز ذهن ما، یکی از ردهایش همین است که شما صورت ذهنی‌ را که از اشیاء خارجی برمی‌دارید با آن پدیده‌ای که اصلاً ارتباطی به ذهن ندارد با هردو یکی است و هیچ تفاوتی نمی‌کند. مسائل خیلی مختلف است و یکی عبارت از وحدت ادراکی است که بین افرادی که متعدد هستند [وجود دارد] همه این را الآن لیوان می‌بینند و هیچ‌کدام این را چغندر نمی‌بینند یا همه می‌بینید این ظرف آب است که در آن‌هم مایعی از این مایعات هست و ممکن است بعضی‌ها براساس دید کمشان حالا تغییرٌمائی در نگاه و در نظر احساس کنند ولی همه این را آب می‌بینند مگر کسی چشمش علت و مرضی داشته باشد. خب چطور ممکن است وقتی که یک پدیده‌ای واقعیت ندارد افراد مختلفة السلیقه و مختلفة الافکار این پدیده را به این واقعیت واحد ببینند؟! این امکان ندارد. ادله‌ای راجع به این مسئله اقامه کردند که در جای خودش باید مطالعه و بررسی بشود.