ماهیت صور ذهنی و خلاقیت نفس

مرده یعنی بی‌نصیب از حیات!

حالا فهمیدید چرا نفس دارای صور مختلفی است؟! حالا متوجه شدید که چرا نفس در هر لحظه به شکلی درمی‌آید؟! مکاشفاتی که بزرگان نقل می‌کند، داستان‌هایی که آنها می‌گویند، افراد را به صور مختلف می‌بینند، از مرحوم علامۀ طباطبائی ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ و مرحوم شیخ حسن نخودکی اصفهانی راجع به این قضیه حکایاتی نقل شده و این مسائل خیلی مسائل مختلفی است، تمام اینها به همین جهت برمی‌گردد. آیات قرآن هم همه به این مسئله دلالت دارد؛ ﴿إِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ﴾؛¹ تو نمی‌توانی به مردگان چیزی یاد بدهی! این افرادی که در مقابل تو هستند؛ این ابوسفیان و ابوجهل و ابوبکر و اینها، مردگان هستند و تو به مرده نمی‌توانی چیزی یاد بدهی! مرده یعنی بی‌نصیب از حیات! کسی که نمی‌تواند خود را به مثال متصل روحانی نزدیک کند ـ یعنی نخواسته است نه‌اینکه نمی‌تواند ـ یا به عقل منفصل نزدیک کند، این شخص مرده است و مرده کدورت دارد. پس این شخص مکدر است این شخص در ظلمت هست، آیات قرآن هم بر این قضیه حکایت می‌کند، مکاشفات هم بر این مسئله بر ارباب شهود هست و خود انسان این مسئله را می‌فهمد، درست شد؟!

بیان مثال برای عرضی نبودن تغییر نفس!

خب این نفس که این حالت را به خود می‌گیرد، «شدن‌»هایی را برای خود به‌وجود می‌آورد، الآن در یک مرتبه از هستی هست و در یک مرتبۀ دیگر به شدن دیگری متبدل می‌شود؛ شدن یعنی اوست! وقتی که نفس این حال را به خود می‌گیرد نفس، نفس است در این حال، نه‌اینکه فقط یک عرضی آمده عارض بر نفس شده مانند این فرش که الآن قرمزی آمده عارض بر این شده و اگر شما یک شیشه مرکب روی قرمزی بریزید تبدیل به سیاهی می‌شود بعد دوباره بشویید تبدیل به قرمزی می‌شود، نه! نفس، شدن می‌شود؛ یعنی نفس می‌شود این حالت! یعنی آن صورت نوعیۀ او به‌واسطۀ اضافۀ بر آن حقیقت نفسیه که وجود است، تبدیل به این شکل می‌شود!