تحلیل ماهیت وجود رابط و کیفیت تعقل آن

این معنا یک معنایی است که این معنای مبهم در سِرتُ و بَصرةِ در هردو نهفته است، نصفی از آن در سِرتُ است و نصفی از آن در بَصرِةِ است. خود این «مِن» به تنهایی به معنای ابتدائیت نیست و وقتی که این‌طور شد، آن‌وقت چطور می‌توانیم وجود رابط را به‌عنوان یک وجود مستقل تعقل کنیم؟! بعضی تصور وجود رابط را این‌طور بیان کرده‌اند و گفته‌اند که وجود دارای مراتب مختلفه‌ای از تشکیک است و بعضی از مراتب وجود، مراتب عالی است مانند مرتبه‌ای که وجود فی نفسه و لِنفسِه و بِنفسِه داشته باشد که عبارت از همان وجود باری تعالی است که وجود او قائم به ذات خود است و متدلّی به ذات خود است و احتیاج به افاضۀ مفیض ندارد!

این مرتبۀ عالی برای وجود است و مرتبۀ پایین‌تر عبارت از وجود خلائق در عالم جواهر است که عبارت از وجود فی نفسه و لِنفسِه و بِغیرِه که آن وجود، وجود جواهر است و صور نوعیه، مثل، عالم عقول، ابداعیات و حتی ماده و صور منتها آن صور، صور جوهر است بااینکه وجود فی نفسه و لِنفسِه و بِغَیره دارد. پایین‌تر از این وجود اعراض را در مقام تشکیک در وجود تصور کرده‌اند و فرموده‌اند که مرتبۀ پایین‌تر عبارت از وجود فی نفسه و لِنفسه و بِغَیره است که در اینجا فی نفسه و لِغَیره و بِغَیره وجود اعراض و وجود رابطی می‌شود. پایین‌تر از این مرتبه همان وجود ادات و وجود رابط را تصور کرده‌اند که عبارت از وجود فی غَیره است نه وجود فی نفسه، این وجود را به‌عنوان آخرین مرتبۀ از مراتب تنزلی تشکیک وجود مطرح کرده‌اند.

مسئله‌ای که در اینجا هست این است که در وجود و به ‌نام اشتراک لفظی در وجود هم گاهی از این مسئله اسم برده‌اند یعنی در اینجا مطلب به دو معنا تقریر شده است؛ بعضی‌ها در اینجا قائل به اشتراک معنوی در وجود شده‌اند و گفته‌اند: همان‌طوری‌که حقیقت وجود بر آن سه مرتبه اطلاق می‌شود، همین‌طور این حقیقت وجود در این مرتبۀ چهارم که عبارت از وجود فی غَیره است اطلاق می‌شود. بعضی‌ها در اینجا مسئله را به اشتراک لفظی در وجود برگردانده‌اند و معنای اشتراک لفظی این است که آنچه که واقعیت وجود است و وجود به او متشخص می‌شود عبارت از همان سه مرتبه و سه مرحلۀ بالا است؛ یکی وجود باری و یکی هم وجود جواهر و یکی هم وجود اعراض!