تحلیل ماهیت وجود رابط و کیفیت تعقل آن

فَیُفکُّ عُقدةُ التَّشکیکِ بِما سَبَق مِن أنَّ إطلاقَ الوجودِ عَلى الرابطِ فی القَضایا لَیسَ بِحَسبِ المَعنى المُستَفادِ مِن مُطلقِ الوُجودِ أو مِنهُ إذا کانَ مَحمولاً أو رابطیاً أی ثابتاً لِغَیرهِ و کَثیراً مّا یَقعُ الغَلطُ فی إطلاقِ لَفظِ الوُجودِ تارَةً بِمَعنَى الرابّطَةِ الّتی هی فی حُکمِ الأدواتِ الغَیرِ المَلحوظةِ بِالذّات.

عقدۀ تشکیک به ما سبق این‌طور باز می‌شود. اطلاق وجود بر وجود رابط در نسبت در قضایا، به‌حسب معنایی که از مطلق وجود استفاده می‌شود نیست.

ببینید از اینجا مرحوم آخوند این مطلب را بیان می‌کنند و می‌خواهند مطلب را به بحث اشتراک لفظی ببرند! نیست به‌حسب معنایی که از مطلق وجود استفاده می‌شود؛ یعنی آن معنای مطلق وجود که عبارت از تشخص و بودن و هستی است، این نیست. یااینکه از مطلق وجود درصورتی‌که محمول باشد که زیدٌ موجودٌ یا رابطی باشد یعنی برای غیر ثابت باشد؛ یعنی آن وجودی را که شما بر آن رابط اطلاق می‌کنید، از باب مطلق وجود به‌عنوان وجود محمولی یا به‌عنوان وجود رابطی نیست، از آن قماش و از آن سنخیت نیست!

بسیاری از اوقات در اطلاق به لفظ وجود اشتباه می‌شود، یک وقت به معنای رابطه‌ای که در حکم ادواتی است که آن ادوات بالذّات لحاظ نمی‌شود. ادوات در ضمن غیر لحاظ می‌شوند و خود آن ادوات فی‌حدّنفسه لحاظ نمی‌شود. این لفظ وجود را بر ادوات اطلاق می‌کنند درحالی‌که نباید اطلاق کنند؛ یعنی باید اطلاق کنند منتها در کیفیت اطلاق در اینجا اشتباه می‌شود و خیال می‌کنند اطلاق لفظ وجود بر ادوات مانند اطلاق لفظ وجود بر زید و جالس است درحالی‌که این اطلاق با آن اطلاق خیلی تفاوت دارد! آن اطلاقی است که فقط حلال‌زاده باید ببیند و غیر حلال‌زاده نمی‌تواند او را ببیند!!

وَ تارَةً بِمعنَى أحَدَ قِسمَی مَفهومِ الوُجودِ الَّذی بِمَعنَى التَحقُّقِ و کَونِ الشَّی‌ءِ ذا حَقیقَةٍ سِواءٌ کانَ لِنَفسِه أو غَیرِه و هو الَّذی یُقالُ لَهُ الوُجودُ الرّابِطی لا الرّابِط کَما مَرَّ سابقاً.¹