تحلیل ماهیت وجود رابط و کیفیت تعقل آن

بنابراین یا باید بگویید که مسئلۀ اطلاق وجود بر وجود رابط، اطلاق به اشتراک لفظی است منتها اشکالی که در اینجا وارد می‌شود این است که شما در اشتراک لفظی هیچ مابه‌الاِشتراکی بین دو امر ملاحظه نمی‌کنید. چرا در اینجا به‌جای وجود، لفظ عدم بر وجود رابط نمی‌گذارید که عدم رابط بگویید؟! چرا نمی‌گویید؟! اینکه می‌گویید: وجود رابط، چه مسئله‌ای در اینجا هست که ذوق سلیم و فطرت شما را به انتخاب به این اسم تحریک می‌کند؟! چه قضیه‌ای در اینجا هست؟! چرا نمی‌خواهید اسم دیگری بر آن بگذارید؟! از یک طرف می‌بینید نسبت هست و سیر من از بصره شروع شده است و این نسبت محقق است و از یک طرف می‌بینید که بصره و سیر ارتباطی با همدیگر ندارند؛ آن بصره برای خودش یک شهری است و سیر من هم برای خودش یک مسئله‌ای است، بین این سیر و بصره چه مسئله‌ای اتفاق افتاده است؟! ما نمی‌بینیم درحالی‌که در محاورات استعمال می‌کنیم که سِرتُ مِنَ البَصرةِ إلی الکوفِةِ! از قم حرکت کردم و به طهران رسیدم، از قم حرکت کردم یعنی قم را با خودم آورده‌ام؟ از قم حرکت کردم یعنی از وسط قم حرکت کردم؟! از آخر قم حرکت کردم؟! از کدام‌یک از خانه‌های قم حرکت کردم؟! می‌گویم که از شهر قم حرکت کردم، از شهر قم که قابل این نیست که بگویم: از آن حرکت کردم! شهر قم سر جایش هست و ساکن است، این عالم اعتبار می‌شود. یعنی ذهن در عالم اعتبارِ خود یک ابتدائیتی را تصور می‌کند و اسم آن ابتدائیت را وجود رابط می‌گذارد و آن ابتدائیت در عالم ذهن هست، نه در عالم خارج!

صحت اطلاق وجود بر وجود رابط به ‌لحاظ عالم ذهن

اینجاست که ما باید بگوییم که اطلاق وجود بر وجود رابط صحیح است منتها نه به لحاظ خارج بلکه به ‌لحاظ عالم ذهن‌؛ یعنی به لحاظ عالم اثبات، نه عالم ثبوت! این عالم اثبات به‌خاطر اعتبار متکلم و اعتبار معتبر ربط برقرار می‌کند و پیدا می‌شود. این مسئله در مورد وجود رابط صادق است.