تبیین حقیقت وجود رابط در فلسفه اسلامی

تلمیذ: ...

استاد: اشکال ایشان را متوجه شدید؟! اشکال ایشان این بود که ایشان می‌گویند: ما یک قیام داریم و یک زید داریم، چطور شد آن قیامی که مربوط به زید هست بعد این قیام را به عمرو نسبت نمی‌دهیم؟! اشکال ایشان این بود. پس معلوم می‌شود در اینجا غیر از قیام و غیر از زید یک امر دیگری در خارج تحقق پیدا کرده است. بحث ما راجع به منشأ انتزاع وجود رابط نیست و منشأ انتزاع وجود رابط در خارج هست و در این بحثی نیست. اگر زید قائم نباشد که کذب است ما بگوییم: زیدٌ قائمٌ. ولی صحبت در اتصاف و ایجاد ربط بین قائم و زید است. یک وقتی زید قائم است و صحبت نمی‌کنیم، زید در اینجا قائم است. خب الآن زید در اینجا هست، هم موضوع است و هم این عرض که همین وضع است بر این حمل شده است. یااینکه زیدٌ جالسٌ، الآن زید جالس است، یک وقت زید جالس است و یک وقت إحنا نَحکی عَن هَذه المَسألة أو فی مَسألتین. وقتی که زید جالس است، این جلوس در خارج تحقق دارد و وجود دارد و وجود عرض در خارج محقق برای موضوع است چطور اینکه خود این موضوع در خارج محقق است. وقتی که این زید نائم باشد تااینکه وقتی این زید جالس باشد، فرق نمی‌کند؟! فرق می‌کند. یک وقت می‌بینید که زید نائم است و یک وقتی زید بلند می‌شود و می‌نشیند و جالس می‌شود و یک وقتی بلند می‌شود و می‌ایستد و قائم می‌شود. پس ما در اینجا وجودهای مختلف داریم؛ یک وجود زید داریم و یک وجود جلوس زید داریم و یک وجود قیام زید خارجی داریم ولی یک وقت این قضیه را مسکوت می‌گذاریم و صحبت نمی‌کنیم و یک وقتی این قضیه را مطرح می‌کنیم؛ در عنوان و در قالب یک قضیه، این قضیه را مطرح می‌کنیم و می‌گوییم: زیدٌ جالسٌ، اینکه می‌گوییم: زیدٌ جالسٌ، حکم به ربط بین جلوس و زید کردیم. گرچه این ربط منشأ انتزاع خارجی دارد اما اینکه می‌گوییم: زید جالس است و وجود زید برای این ثابت است، آیا این را ما ایجاد کرده‌ایم یا در خارج هست؟! ما ایجاد کردیم.