تبیین حقیقت وجود رابط در فلسفه اسلامی

درس سیصد و نود و یکم

وجود رابط و کیفیت تعقل در آن (2)

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

... مسئلۀ ثانی [این است که] برفرض لزوم حکومت اسلامی، کیفیت تحقق آن باید به چه نحوی باشد؟ چنان‌که در این زمینه هم به ادلۀ نقلیه و هم به ادلۀ عقلیه اشاره شد رفقا تحقیق کنند. مسائلی که امروزه راجع به آن مطرح می‌کنند و مقالاتی که در این زمینه هست را هم مطالعه کنند که من‌حیث‌المجموع برداشتی که از مسئله از نقطه‌نظر فقهی می‌شود به چه شکل است؟ آیا در روایات و در ادله نسبت به حکومت اسلامی اشاره‌ای شده یا نشده است و اگر دلالتی در روایات هست تا چه حد و چه میزانی است؟ این یک مسئله است.

مسئلۀ بعدی که مورد نظر است میزان تصرف و ولایت ولیّ فقیه است که در چه محدوده‌ای می‌تواند تصرف داشته باشد و رأی و حکم او تا چه حد می‌تواند نافذ باشد؟! اگر خدا بخواهد این سه مسئله را در طیّ همین مسائل آینده صحبت می‌کنیم و روی آن بحث می‌کنیم و خیال می‌کنم که مسئله با یکی دو جلسه هم ختم نشود و همین‌طور ادامه داشته باشد. رفقا هم توجه داشته باشند که مسئله براساس روش فنی مورد بررسی قرار می‌گیرد، نه مقاله و حرف و نقل! از نظر فنی و تخصصی [مورد بررسی قرار می‌گیرد]؛ یعنی ملاک ما برای اجتهاد در این مسئله فقط مدارک فقهی است و بس و دیگر مسائل دیگر و استحسانات و ظنون و اینها هیچ در این مسئله راه ندارند! حالا نتیجه به هرجا رسید، دیگر رسید. ما تابع طریق بحث هستیم. البته راجع به این زمینه هم بحث‌هایی شده است و این‌طور که شنیده‌ام ظاهراً آقای منتظری راجع به ولایت فقیه بحث کرده‌اند و مثل اینکه یکی دو جلد کتاب هم نوشته‌اند.

تلمیذ: بله، چهار پنج جلد شده است.

استاد: من ندارم ولیکن شنیده‌ام که راجع به این قضیه صحبت کرده‌اند؛ یعنی شخصی تعریف می‌کرد و می‌گفت که خوب هم بحث کرده‌اند.