تبیین حقیقت وجود رابط و وجود رابطی

تلمیذ: شرایطی که الآن برای مرجع تقلید فرمودید اینها بیشتر جنبۀ اخلاقی دارد تااینکه جنبۀ فقهی داشته باشد به‌هرحال یک‌سری شرایط برای صلاح هست.

استاد: خب بیخود هست، آنها فقهی نیست و آنها که در رساله‌ها هست غلط است! کجای روایات داریم به‌صرف اینکه دو نفر اهل خبره باشند آن‌هم خبره‌ای که اینها دارند می‌گویند، بیایند بگویند و برای شخص تنجیز می‌آورد؟! بله، ما می‌گوییم که دو نفر اهل خبره باشند. اولاً اینکه دو نفر اهل خبره باشند مربوط به احکام جزئیه است مثل شهادت عدل و بیّنه، نه مربوط به تقلید. چطور اینکه خود مرحوم آخوند در اینجا فرموده‌اند که هرچه مسئله مشکل‌تر باشد ـ مثلاً در همان بحث‌های احتیاط و برائت ـ در آنجا رعایت اهتمام نسبت به موضوع باید بیشتر باشد. برفرض ما می‌گوییم که اهل خبره باشند. خبره کیست؟ آیا صرف اینکه شخصی اطلاع داشته باشد بر اینکه این آقا چند اصطلاح می‌داند و می‌تواند یک حکمی را استنباط بکند و چندتا فرمول را در کنار هم بگذارد، این کفایت می‌کند؟!

تعریف شرایط شخص خبره برای معرفی مرجع تقلید

تلمیذ: از نظر فقهی اگر بخواهیم این را بپذیریم، همین را باید بگوییم.

استاد: نه، چرا باید بپذیریم؟! ما نمی‌توانیم آن خبره را بپذیریم. خبره‌ کسی هست که واقعاً نسبت به خصوصیات شخص و نسبت به خصوصیات یک مرجع اطلاع داشته باشد. چطور روایات مثل «فأمّا مَن کانَ مِنَ الفُقَهاءِ صائِنًا لِنَفسِهِ حافِظًا لِدینِهِ»¹ آن را مطرح نمی‌کنند؟! مرحوم سید به بیش از مقام عدالت و به مقام یک نوع قداست طاهری در آنجا حکم کرده است.² ها؟! چرا فقط عدالت امام جماعتی را در اینجا قائل هستند؟! درحالی‌که هیچ عقلی این را نمی‌پذیرد و بین امام جماعت و مرجع تقلید باید اقلاً فرق وجود داشته باشد! حالا خبره‌ای که می‌خواهد آن فردی را که امام صادق علیه‌السّلام معرفی کرده به‌عنوان تقلید معرفی کند آن خبره کیست؟ [دراین‌صورت] می‌شود هر خبره‌ای باشد؟! آیا می‌توانیم بگوییم که یک شخص عادی باشد؟! نمی‌شود. مسئله مهم‌تر از این حرف‌ها است! بله، نسبت به عوام مردم که خداوند برای هر شخصی تکلیف مقتضای با سعه و ظرفیت خودش را ایجاد کرده است اما نسبت به امثال افرادی که اهل‌فن و دقت هستند، دنبال قضیه هستند و پی آن را می‌گیرند مسئولیت اینها فرق می‌کند.