تبیین حقیقت وجود رابط و وجود رابطی

کلام بزرگان بنا بر تعریف مرحوم آخوند که فرموده‌اند: وجود محمول بِعینه برای موضوع است، منظورشان این نیست که وجود خارجی و تکوینی محمول برای موضوع است که در اینجا همان قول متکلمین می‌شود که می‌گویند: به صرف اتصاف موضوع به یک وصفی که جنبۀ محمولی دارد، وجود محمول بالفعل برای خودش ثابت می‌شود؛ یعنی وقتی که می‌گوییم: زیدٌ قائمٌ قیام خارجی را محقق می‌دانیم و وجود قیام خارجی برای زید ثابت است تااینکه بعد اشکال پیش بیاید که در قضایای معدومه وجودی را ندارید تا آن وجود را بر موضوع حمل کنید. در قضایای سالبه وجودی نیست تا آن وجود را بر زید حمل کنیم بلکه نفس آن محمول را بر زید حمل می‌کنیم. همان‌طوری‌که عرض شد قول صحیح آن است که ما به وجود محمول برای زید در قضایای مرکبه کاری نداریم و فقط می‌خواهیم ارتباط برقرار کنیم. حالا این ارتباط به چه نحوی هست به ما مربوط نیست. مثل اینکه بین دو نفر قهر هست و به ما می‌گویند که آقا وساطت کن، بین این دو نفر صلح برقرار کن، سلام ایجاد کن و آنها را از قهر بیرون بیاور! فقط همین! بعد حالا این چه ارتباطی با این دارد به ما مربوط نیست. این پسر این است، پسرعمۀ این است، شریک این است و یا قریب به این است؟ این به ما ارتباط ندارد فقط به ما گفته‌اند که بین این دو نفر قهر هست شما بیایید بین این دو نفر را آشتی بدهید.

در قضایای هلیّت مرکبه اصلاً ما به وجود محمول کاری نداریم. منظور متکلم در قضایای هلیّت مرکبه این است که بین موضوع و محمول ربط ایجاد کند. آن ربط، وجود رابط می‌شود نه وجود رابطی. یعنی کاری به وجود رابطی در محمول نداریم. آیا محمول وجود دارد یا ندارد؟ مقصود متکلم در مقام تکلم ایجاد وجود رابط است یعنی ایجاد ارتباط بین محمول و موضوع. فقط می‌خواهد همین کار را در عالم کلام و قضیه انجام بدهد. پس وقتی می‌گوییم: زیدٌ قائمٌ ما بین قیام و زید ربط ایجاد می‌کنیم. آن ربط وجود خارجی دارد یا وجود غیری دارد؟ وجود فی غیره دارد!