تبیین حقیقت خیر و شر در نظام هستی

مسئله و اشکالی ‌که متکلمین درقبال این قضیه مطرح می‌کنند این است که می‌گویند: اگر قرار بر این باشد که اصل وجود خیر محض باشد بنابراین چرا این اطلاق خیریت را به‌کار ببرید؟! اصلاً هیچ چیزی نگویید و بحث خیر و شر را از دائرۀ اتصاف وجود به اینها بیرون کنید. چطور اینکه در بسیاری از چیزها داریم که اصلاً معنا ندارد یک شیء متصف [به خیر و شر] بشود. فرض کنید که می‌گوییم: روز یکشنبه، آیا روز یکشنبه خیر است یا شر است؟! اصلاً معنا ندارد، روز یکشنبه روز یکشنبه است و یک برهۀ زمانی است که در اینجا قرار گرفته است. یا فرض کنید مانند اتصافات دیگر و این مسائل منطق جدیدهایی که [مطرح شده] است و چرت‌وپرت‌هایی که گفته‌اند که جمع بین متناقضین را جایز می‌شمارند. روز یکشنبه آبی است یا قرمز است؟ روز یکشنبه آبی نیست و قرمز هم نیست بنابراین رفع مقابل آبی که متناقض آن باشد هم در اینجا ثابت می‌شود بنابراین رفع بین متناقضین در اینجا حاصل شد!

یکشنبه آبی است یا آبی نیست؟! برفرض اتصاف به تلوّن، متناقضین به این کیفیت نیستند. روز یکشنبه آبی است؟ نه، غیر آبی است و غیر آبی به رنگ برنمی‌گردد که تا شما بگویید که غیر آبی است بنابراین باید بگوییم که این غیر آبی، زرد است یا این است و یا آن است و وقتی که همۀ رنگ‌ها را شمردیم و نفی کردیم پس معلوم می‌شود که نه آبی است و نه غیر آبی است بنابراین رفع بین متناقضین شد و رفع بین متناقضین هم جایز است! غیر آبی بودن را به اعم می‌زنیم و اصلاً حتی رنگ را کنار می‌زنیم و هم رنگ شامل آن می‌شود و هم سایر اتصافات شامل می‌شود و هم در اینجا زمان شامل می‌شود. روز یکشنبه زمان است، آبی است؟ نه. غیر آبی چیست؟ زمان است. خب زمان خودش اتصاف یک امری است و دلیل نمی‌شود که در تناقص حتماً مقولۀ خود همان شیء را درمقابل قرار بدهید! وقتی که می‌خواهید او را نفی کنید، نفی به‌طورکلی انجام می‌دهید. لذا اصلاً به‌طورکلی این اتصاف تحقق پیدا نمی‌کند.