نقد مبانی کلامی در مسئله اعاده معدوم

[این حرف‌ها را] برای این بیچاره بندۀ خدا میرداماد درمی‌آورند که نکیر و منکر از او پرسیدند که خدا کیست؟ گفت: اُسطُقُسٌّ فَوقَ اُسطُقُسّات! یعنی یک جوهری مافوق همۀ جوهرها است! [نکیر و منکر] می‌بینند تابه‌حال اُسطُقُسٌّ نشنیده‌اند! از این‌همه مرده که بازخواست کردند از اول خلقت زمین هیچ کسی تابه‌حال نیامده است به خدا بگوید که اُسطُقُسٌّ! به ملأ اعلی عروج کردند و به پروردگار گفتند که و الله ما این یکی را نفهمیدیم! خدا گفت که من هم این وقتی که بود و درس می‌داد نمی‌فهمیدم چه می‌گفت!!

تلمیذ: میرداماد...

استاد: از جنبۀ مادر [این‌طوری بوده است] از جنبۀ پدر چطور است؟! یعنی جنبۀ مادری بر پدری غلبه داشته است؟! این غلبه یک علت می‌خواهد! چطور می‌شود جنبۀ قابلیت بر فاعلیت غلبه کند؟!! ولی میرداماد خیلی مرد ملایی بوده است و بر ملاصدرا تفوّق داشته است و دقیق‌تر از او بوده است. ملاصدرا خیلی بیشتر شرح داده است ولی دقت او از ایشان بیشتر بوده است. آدم القبسات و الافق المبین او را بخواند [متوجه می‌شود]. علیٰ‌کلّ‌حال لبنانی‌ها هم هم‌چنین افرادی داشته‌اند! شیخ بهایی و عبدالصمد از لبنان آمده بودند.

تلمیذ: آقا این قضیه داستان شیرینی دارد. ... خواب دید که امیرالمؤمنین علیه‌السّلام فرمودند که دخترت را به فلانی یعنی پدر مرحوم میرداماد بده. بعد دختر را می‌دهد و بعد از مدتی دختر می‌میرد چون حضرت فرمودند که اگر این دختر را به او بدهی از این دختر یک فرزندی می‌آید که عالم به علوم انبیاء الهیه است. خیلی در خواب از دختر تعریف کردند. دختر را می‌دهد و دختر بعد از مدتی که زنِ پدر میرداماد بود می‌میرد.

استاد: یعنی میرداماد از او به‌وجود می‌آید؟

تلمیذ: نه نمی‌آید و دختر می‌میرد بعد بچه هم به دنیا نیامد. دوباره خواب دیدند و گفت که آقا ما این‌طوری فهمیدیم که دخترت را بده دختر را دادیم بچه که نیامد هیچ این‌هم مُرد! گفت که منظورم آن دخترت بود! دختر دوم را هم داد! ائمه هم بلد هستند.... ! بعد از ایشان میرداماد به دنیا آمد!